Fonto de origina teksto: http:\/\/www.zenit.org\/article-22072?l=portuguese (en la portugala lingvo)
\n<<<neoficiala traduko>>><\/p>\n
Pri la kompleta homa disvolvi\u011do en karitato kaj vero<\/b> ENCIKLIKO ENKONDUKO<\/b><\/p>\n 1. La karitato en la vero, kiun Jesuo Kristo atestis per sia surtera vivo kaj \u2013 super \u0109io \u2013 per sia morto kaj resurekto, estas la \u0109efa anta\u016deniga forto por la vera disvolvi\u011do de \u0109iu homo kaj de la tuta homaro. La amo \u2014 \u00abcaritas<\/i>\u00bb \u2014 estas eksterordinara forto kiu stimulas la homojn responsi, kura\u011de kaj sindone, en la kampo de justeco kaj paco. \u011ci estas forto kiu devenas de Dio, eterna Amo kaj absoluta Vero. \u0108iuj trovas sian poseda\u0135on, ali\u011dante al la projekto kiun Dio havas al \u0109iuj por plene \u011din realigi: fakte, en tia projekto oni trovas la veron pri si mem kaj, adherante al \u011di, fari\u011das libera (kp. Joh <\/i>8, 22). Tial, defendi la veron, proponi \u011din humile kaj konvinkite kaj atesti \u011din je la vivo estas karitataj formoj postulemaj kaj nepre bezonataj. \u011ci, fakte, \u00abkun\u011dojas kun vereco\u00bb (I Kor <\/i>13, 6). \u0108iuj homoj sentas la internan impulson ami a\u016dtentike: amo kaj vero neniam malaperas plene de ili, \u0109ar tiuj estas la alvoko enmetita de Dio en la koron kaj menson de \u0109iu homo. Jesuo Kristo purigas kaj liberigas de niaj homaj mankoj la ser\u0109on de amo kaj vero kaj malka\u015das al ni, plenplene, la agon de amo kaj la prokekton de vera vivo kiujn Dio pretigis al ni. En Kristo, la karitato en la vero<\/i> fari\u011das la Viza\u011do de lia Persono, alvoko al ni donita por ke ni amu niajn gefratojn en la vereco de lia projekto. Fakte, Li mem estas la Vero (kp. Joh <\/i>14, 6). \u0108APITRO I<\/p>\n LA MESA\u011cO DE POPULORUM PROGRESSIO<\/i><\/b><\/p>\n 10. Relegi la enciklikon Populorum progressio<\/a><\/i>, pli ol kvardek jaroj post \u011dia publiki\u011do, invitas resti fidele al \u011dia mesa\u011do de karitato kaj vero, konsiderante \u011din en la sfero de specifa magistreco de Pa\u016dlo la 6a kaj, pli \u011denerale, en la tradicio de sociala doktrino de la Eklezio. Poste oni devas taksi la malsimilajn vortojn kun kiuj hodia\u016de, malsame ol tiam, oni diskutas la problemon pri la disvolvi\u011do. Pro tio, la \u011dusta vidpunkto estas tio de la Tradicio<\/i> de apostola kredo<\/i>[13]<\/a>, samtempe nova kaj malnova poseda\u0135o, ekster kiu la Populorum progressio<\/a> <\/i>estus dokumento senradika kaj la aferoj pri disvolvi\u011do estus limigitaj al nur sociologiaj datumoj. \u0108APITRO II<\/p>\n LA HOMA DISVOLVI\u011cO EN NIA TEMPO<\/b><\/p>\n 21. Pa\u016dlo la 6a havis komprenon artikitan de la disvolvi\u011do<\/i>. Per la vorto \u00abdisvolvi\u011do\u00bb, li volis indiki, anta\u016d \u0109io, la celon igi la popolojn eliri el la malsateco, mizero, endemiaj malsanoj kaj analfabeteco. Tio signifis, el la ekonomia vidpunkto, aktivan kaj egal-kondi\u0109an partoprenon en la internacia proceso ekonomia; el la sociala vidpunkto, la evoluon al societoj kleraj kaj solidaraj; el la politika vidpunkto, la solidigon de demokratiecaj estraroj kapablaj garantii liberecon kaj pacon. Post tiom da jaroj kaj dum ni rigardas, maltrankvile, la evoluojn kaj perspektivojn de krizoj sinsekvaj en tiu periodo, ni al ni demandas, \u011dis kiu punkto la esperoj de Pa\u016dlo la 6a estas satigitaj<\/i> de la modelo de disvolvi\u011do adoptita dum la lastaj jardekoj. Kaj ni rekonas, ke havis bazon la prizorgoj de la Eklezio pri la kapabloj de nur-teknologia homo sukcese altrudi al si celojn realecajn kaj scii, kiel gvidi \u0109iam korekte la ilojn je sia dispono. La profito estas utila se, kiel ilo, oni \u011din gvidas al celo kiu indikas la direkton kaj manieron \u011din produkti kaj utiligi. La celo nur profita, kiam \u011di estas malbone produktita kaj ne celas la finan atingon de komuna bono, riskas detrui la ri\u0109econ kaj estigi malri\u0109econ. La ekonomia disvolvi\u011do dezirita de Pa\u016dlo la 6a devis kapabli produkti kreskon realan, malfermitan al \u0109iuj kaj konkrete memsubteneblan. Estas vere, ke la disvolvi\u011do estis kaj ankora\u016d estas pozitiva afero, kio elirigis el la mizereco milionojn da homoj kaj, lastatempe, donis al multaj landoj la eblon fari\u011di efikaj roluloj de la internacia politiko. Tamen, oni devas rekoni, ke la ekonomia disvolvi\u011do mem estis kaj ankora\u016d estas suferanta je anomalioj kaj gravegaj problemoj<\/i>, evidentigitaj pli multe de la nuna kriza situacio. Tiu \u0109i senprokraste metas nin anta\u016d elektoj kiuj rilatas pli kaj pli al la celo mem de la homo, kiu ne povas forlasi sian naturon. La teknikaj fortoj aktivaj, la mondskalaj interrilatoj, la dama\u011daj rezultoj \u0109e la reala ekonomio pro financa agado malbone utiligita kaj plejmulte spekula, la grandegaj migradoj ofte impulsitaj kaj poste malbone regitaj, la ekspluatado senregula de la teraj rimedoj, \u0109io \u0109i induktas nin pripensi la agojn bezonatajn por solvi problemojn kiuj ne estas nur novaj kompare kun tiuj alfrontitaj de Papo Pa\u016dlo la 6a, sed anka\u016d havas kernan potencon je la bono nuna kaj estonta de la homaro. La aspektoj de la krizo kaj ties solvoj kaj anka\u016d ebla nova estonta disvolvi\u011do estas pli kaj pli interdependaj, reciproke interkonektitaj, postulas novajn klopodojn je mondskala solvo kaj novan humanistan komprenon<\/i>. La komplekseco kaj graveco de nuna ekonomia situacio ja afliktas nin, sed ni devas preni sur nin realisme, kura\u011de kaj espere la novajn responsojn al kiuj nin alvokas la reala mondo kiu bezonas profundan kulturan renovigon kaj remalkovron de fundamentaj valoroj por konstrui sur \u011di pli bonan estontecon. La krizo devigas nin reprojekti nian vojon, obei novajn regulojn kaj trovi novajn manierojn agadi, investi je pozitivaj spertoj kaj rifuzi la negativajn spertojn. Tiel, la krizo fari\u011das okazo por pripensado kaj starigo de novaj planoj<\/i>. Per tiu ilo, farita de kura\u011do anstata\u016d rezigneco, konvenas alfronti la malfacila\u0135ojn de nia epoko. \u0108APITRO III<\/p>\n FRATECO, EKONOMIA DISVOLVI\u011cO KAJ CIVILA SOCIETO<\/b><\/p>\n 34. La karitato en vereco<\/i> lokas la homon anta\u016d la mirinda sperto je dono. La senpageco estas en lia vivo je multaj formoj, kiuj ofte ne estas rekonataj pro vidpunkto nur produktista kaj utiligema de la ekzistado. La homo estas farita al la dono, kiu esprimas kaj realigas lian transcendentan dimension. Kelkfoje la moderna homo konvinki\u011das, erare, ke li estas la sola a\u016dtoro de si mem, de sia vivo kaj de la societo. Temas pri missupozo rezultanta de egoisma enprizoni\u011do, kiu devenas \u2014 esprimite en vortoj de kredo \u2014 de la origina peko<\/i>. En sia sa\u011deco, la Eklezio \u0109iam proponis, ke oni kalkulus je la origina peko e\u0109 je interpreto de socialaj fenomenoj kaj je konstruado de la societo. \u00abIgnori, ke la homo havas vunditan naturon kiu emas al la malbono, permesas la aperon de grandaj eraroj je edukado, politiko, sociala agado kaj kutimoj\u00bb [85]<\/a>. Al la kampoj kie agas la dama\u011daj efektoj de la peko, anta\u016d longe estis aldonita anka\u016d la ekonomio. Ni havas evidentan provon pri tio en nunaj tagoj. Unue, la konvinki\u011do pri mem-sufi\u0109eco kaj pri kapableco forigi la malbonon de la historio nur per si mem kondukis la homon identigi la feli\u0109on kaj savi\u011don kun imanentaj formoj de bonfarteco materiala kaj de sociala agado. Poste, la konvinki\u011do pri postulo je a\u016dtonomeco al la ekonomio – kiu ne devas akcepti \u00abinfluojn\u00bb moralajn – kondukis la homon trouzi la ilojn ekonomiajn e\u0109 detrueme. Tagon post tago, tiaj konvinki\u011doj kondukis al ekonomiaj, socialaj kaj politikaj sistemoj kiuj subpremis la liberecon de la homo kaj socialaj grupoj kaj, pro tio mem, ne kapablis certigi la justecon promesitan. Tiel, la\u016d mi asertis en la encikliko Spe salvi<\/a><\/i>[86]<\/a>, oni forvi\u015das de la historio la esperon kristanan<\/i>, kiu estas potenca sociala rimedo je servo de la tuta homa disvolvi\u011do ser\u0109ata je libereco kaj justeco. La espero kura\u011digas la racion, donas al \u011di forton por gvidi la volon [87]<\/a>, estas en la kredo, per kiu \u011di estas impulsata. Je \u011di la karitato en vereco nutras sin kaj, samtempe, manifestas \u011din. Kiel absolute senpaga donaco de Dio, la espero invadas nian vivon kiel io ne altrudita, kiu superas ajn justecan normon. Pro sia naturo, la donaco transpasas la meriton; \u011dia regulo estas la superabundeco. La dono unue loki\u011das en nia animo kiel signo de la \u0109eesto de Dio en ni kaj de Liaj esperoj je ni. La vereco, kiu estas dono tiel kiel la karitato, estas pli granda ol ni, la\u016d instruas Sankta A\u016dgusteno [88]<\/a>. Anka\u016d la vereco pri ni mem, pri nia persona konscienco estas anta\u016d \u0109io \u00abdonita\u00bb; efektive, en ajn koniva proceso, la vereco ne estas produktata de ni, sed estas \u0109iam trovata a\u016d, pli bone, ricevata. Kiel la amo, tiel la vereco \u00abne naski\u011das el la inteligento kaj volo, sed iel altrudi\u011das al la homo\u00bb [89]<\/a>.
\nVATIKANURBO, mardo, la 7-a de julio 2009 (ZENIT.org<\/a>).- Ni publikigas la enciklikon \u201cCaritas in Veritate\u201d (Karitato en la Vero), skribita de Benedikto la 16a, pri la kompleta homa disvolvi\u011do en la karitato kaj la vero. La teksto estis subskribita en la 29-a de junio, Festo de Sanktaj Petro kaj Pa\u016dlo, kaj disdonita hodia\u016d de Sankta Sidejo.<\/p>\n
\nCARITAS IN VERITATE
\n<\/b><\/i>DE LA PLEJ ALTA PONTIFIKO
\nBENEDIKTO XVI
\n<\/b>AL LA EPISKOPOJ
\nAL LA SACERDOTOJ KAJ DIAKONOJ
\nAL LA KONSEKRITAJ HOMOJ
\nAL LA LAIKAJ FIDELULOJ
\nKAJ AL \u0108IUJ HOMOJ BONKORAJ
\nPRI LA KOMPLETA HOMA DISVOLVI\u011cO
\nEN LA KARITATO KAJ LA VERO<\/p>\n
\n2. La karitato estas la \u0109efa parto de la sociala doktrino de la Eklezio. La diversaj responsoj kaj taskoj de \u011di starigitaj devenas de la karitato, de kiu \u2014 la\u016d instruis Jesuo \u2014 dependas la tuta Le\u011do (kp. Mat <\/i>22, 36-40). La karitato donas veran substancon al la persona rilato kun Dio kaj kun la proksimlo; \u011di estas la principo ne nur de mikro-rilatoj starigitaj inter geamikoj, en la familio, en etaj grupoj, sed anka\u016d de makro-rilatoj kiel socialaj, ekonomiaj kaj politikaj rilatoj. Al la Eklezio \u2014 instruita de la Evangelio \u2014, la karitato estas \u0109io \u0109ar, la\u016d Sankta Johano instruas (kp. I Joh <\/i>4, 8.16) kaj la\u016d mi memorigis en mia unua encikliko \u00abDio estas karitato\u00bb (Deus caritas est<\/i>): de la karitato de Dio \u0109io devenas, per \u011di \u0109io formi\u011das, al \u011di \u0109io konver\u011das<\/i>. La karitato estas la plej alta donaco koncedita de Dio al la homoj; \u011di estas Lia promeso kaj nia espero.
\nMi scias pri la devojigoj kaj sencaj malplenigoj kiujn la karitato sen\u0109ese alfrontas kun la rezultanta risko esti malbone komprenita, esti forigita de la etika vivo kaj, \u0109iukaze, esti malpermesita havi sian \u011dustan valoron. En kuntekstoj sociala, jura, kultura, politika kaj ekonomia, tio estas, en kuntekstoj pli malfermitaj al tiu dan\u011dero, ne estas malkutime a\u016dskulti homojn deklari la malgravecon de karitato por interpreti kaj gvidi la moralajn responsojn. Pro tio \u0109i, estas la bezono kunigi la karitaton kun la vero, ne nur en la direkto montrita de Sankta Pa\u016dlo nome \u00abveritas in caritate<\/i>\u00bb (vero en amo, Ef <\/i>4, 15), sed anka\u016d en la mala kaj komplementa direkto \u00abcaritas in veritate<\/i>\u00bb (amo en vero). La veron oni devas ser\u0109i, trovi kaj esprimi je la \u00abekonomio\u00bb de la karitato, sed tiun \u0109i, fakte, oni devas kompreni, taksi kaj praktiki sub la lumo de la vero. Per tiu maniero ni estos ne nur farinta servon al la karitato, lumigita de la vero, sed anka\u016d kontribuinta al la kredindigo de la vero, montrante sian potencon je a\u016dtentikeco kaj persvadeco en la konkreta sociala vivo. Tiun aspekton oni devas konsideri tre bone hodia\u016de, en sociala kaj kulturala kunteksto kiu relativigas la veron kaj estas plurfoje neglekta kaj e\u0109 kontra\u016da al \u011di.
\n3. Pro sia forta ligo al la vero, la karitaton oni povas rekoni kiel esprimon a\u016dtentan de humaneco kaj kiel aferon de fundamenta graveco en la homaj rilatoj, kies naturo estas ja publika. Nur en la vero la karitato brilegas <\/i>kaj povas esti travivata a\u016dtentike. La vero estas lumo kiu donas sencon kaj valoron al la karitato. Tiu lumo estas samtempe la lumo de racio kaj la lumo de kredo, per kiuj la inteligenteco atingas la naturan kaj supernaturan veron de la karitato: \u011di identigas la signifon de sindonado, akceptemo kaj kuneco. Sen la vero, la karitato fari\u011das sentimentaleco. La amo fari\u011das malplena ujo kiu povas hazarde fari\u011di plena. Tia estas la risko de la amo en kulturo kiu ne havas veron; \u011di estas arestita de emocioj kaj relativaj opinioj de homoj, fari\u011das vorto fu\u015duzita kaj malbonigita \u011dis signifi la malon de sia vera signifo. La vero liberigas la karitaton de sufokoj nome emociemo, kiu de \u011di el\u0109erpas la socialajn kaj interrilatajn enhavojn, kaj kredismo, kiu al \u011di senigas la homan kaj universalan amplekson. Efektive, la karitato reflektas la dimension samtempe privatan kaj publikan de la kredo je biblia Dio, kiu estas sendivide \u00abAg\u00e1pe\u00bb<\/i> kaj \u00abL\u00f3gos\u00bb<\/i>: Karitato kaj Vero, Amo kaj Vorto.
\n4. \u0108ar estas plena je vero, la karitaton la homo povas kompreni en \u011dia ri\u0109eco de valoroj,, kundividi kaj komuniki \u011din. Fakte, la vero estas \u00abl\u00f3gos\u00bb kiu kreas \u00abdia-logo-jn\u00bb <\/i>kaj, sekve, komuniko kaj kundivido. La vero, dum elirigas la homojn el la opinioj kaj sensa\u0135oj subjektivaj, permesas al ili transpasi determinita\u0135ojn kulturajn kaj historiajn por atingi la valoron kaj esencon de la aferoj. La vero unuigas kaj malfermas la inteligentojn je la l\u00f3gos<\/i> de la amo: tiu estas la anonco kaj atesto kristanaj de la karitato. En la nuna kunteksto sociala kaj kultura, en kiu aperas amase la emo relativigi la veron, vivi la karitaton en la vero kondukas al la kompreno, ke adheri al la valoroj de kristanismo estas afero utila kaj nefor\u0135etinda por konstrui bonan societon kaj veran kompletan homan disvolvi\u011don. Kristanismon karitatan sed senveran oni povas konfuzi kiel ujon da bonaj sentoj utilaj por socialaj rilatoj sed ne\u0109efaj. Tiel, ne plu estus vere kaj efektive loko por Dio en la mondo. Sen la vero, la karitato fari\u011das enkarcerigita en loko fermita kaj sen interrilatoj; fari\u011das ekskludita de projektoj kaj procesoj por konstrui homan disvolvi\u011don universalecan je la dialogo inter la scio kaj la praktika realigo.
\n5. La karitato estas amo ricevita kaj donita; estas \u00abgraco\u00bb (ch\u00e1ris<\/i>). \u011cia fonto estas la radika amo de la Patro al la Filo en la Sankta Spirito. \u011ci estas amo kiu, per la Filo, malsupreniras sur nin. \u011ci estas la krea amo, per kiu ni existas; ela\u0109eta amo, per kiu ni estas rekreitaj. Amo rivelita kaj vivita de Kristo (kp. Joh <\/i>13, 1), kaj \u00abver\u015dita em niajn korojn per la Sankta Spirito\u00bb (Rom <\/i>5, 5). Ricevantoj de la Dia amo, la homoj estas faritaj por esti subjektoj de la karitato, alvokitaj fari\u011di mem iloj de la graco, por disvastigi la karitaton de Dio kaj teksi retojn de karitato.
\nAl tiu dinamikeco de karitato ricevita kaj donita klopodas respondi la sociala doktrino de la Eklezio. Tiu<\/i> doktrino estas \u00abcaritas in veritate in re sociali\u00bb<\/i>, tio estas, proklamo de la vero de la amo de Kristo en la societo; estas karitata servo, sed en vero. Tiu \u0109i konservas kaj esprimas la liberigan forton de la karitato en la varioj \u0109iam novaj de la historio. \u011ci estas samtempe vero de la kredo kaj de la racio, je la malsameco kaj, kune, sinergio de tiuj du kognaj areoj. La disvolvi\u011do, la sociala bonesteco kaj \u011dusta solvo al la gravaj soci-ekonomiaj problemoj kiuj tormentas la homaron bezonas tiun veron. E\u0109 plie, ili bezonas, ke tiu vero estu amata kaj atestata. Sen vero, sen fido kaj amo al tio kio veras, ne ekzistas konscienco nek sociala responso, kaj la sociala aktivado fari\u011das senprotekta al la privataj interesoj kaj potenci\u011d-deziroj, kun malagregaj rezultoj en la societo, \u0109efe en societo tutmondi\u011danta kaj travivanta malfacilajn situaciojn kiel la nunaj.
\n6. \u00abCaritas in veritate<\/i>\u00bb estas principo, \u0109irka\u016d kiu iras la sociala doktrino de la Eklezio, principo, kiu ricevas konkretan formon kiel gvidaj kriterioj por la morala agado. El tiuj, mi deziras memori du specialajn, kiujn postulas \u0109efe la responso por disvolvi\u011do en societo kiu tutmondi\u011das: la justeco kaj la komuna bono<\/i>.
\nUnue, la justeco. Ubi societas, ibi ius<\/i>: \u0109iu societo starigas propran sistemon de justeco. La karitato transpasas la justecon<\/i>, \u0109ar ami signifas doni, oferi al iu ion el tio, kio estas \u00abmia\u00bb; sed \u011di neniam ekzistas sen la justeco, kiu induktas doni al alia ion, kio estas \u00ablia\/\u015dia\u00bb, kio apartenas al li\/\u015di pro lia\/\u015dia ekzisto kaj agado. Mi ne povas \u00abdoni\u00bb al alia ion de tio, kio estas mia sen doni, anta\u016de, tion kion li juste devas ricevi. Kiu amas aliajn karitate, tiu estas, anta\u016d \u0109io, justa al ili. La justeco ne nur ne estas fremda al la karitato, ne nur ne estas alternativa a\u016d paralela vojo al la karitato, sed estas \u00abnedisigebla de la karitato\u00bb[1]<\/a>, estas propia de \u011di. La justeco estas la unua vojo de la karitato a\u016d, kiel Pa\u016dlo la 6a diris, \u00abla minimuma mezuro\u00bb de \u011di[2]<\/a>, parto de tiu amo \u00abla\u016d faro kaj vero\u00bb (I Jo<\/i> 3, 18) al kiu la apostolo Johano nin admonas. Unuflanke, la karitato postulas justecon: la rekonon kaj respekton al la justaj rajtoj de \u0109iuj homoj kaj popoloj. La karitato laboradas je la konstruo de la \u00abhoma urbo\u00bb la\u016d la juro kaj la justeco. Aliflanke, la karitato transpasas la justecon kaj kompletas \u011din kun la logiko de dono kaj pardono[3]<\/a>. La \u00abhoma urbo\u00bb ne funkcias nur per rilatoj faritaj de rajtoj kaj devoj, sed \u2013 anta\u016de kaj super \u0109io \u2013 per rilatoj de senpageco, mizerikordo kaj komuneco. La karitato montras \u0109iam, e\u0109 en la homaj rilatoj, la amon de Dio; \u011di donas valoron dian kaj ela\u0109etan al \u0109ia laboro por justeco en la mondo.
\n7. Poste, bezonatas multe konsideri la komunan bonon<\/i>. Ami iun egalas al voli ties bonon kaj labori efike por \u011di. Apud la individua bono, ekzistas bono ligita al la sociala vivo de homoj: la komuna bono. \u011ci estas la bono de la \u00abhom-tuto\u00bb, kiu konsistas el individuoj, familioj kaj grupoj kiuj unui\u011das je sociala komunumo[4]<\/a>. Ne estas bono ser\u0109ata nur por si mem, sed por \u0109iuj kiuj apartenas a la sociala komunumo kaj povas, nur en \u011di, falte kaj efike obteni la propran bonon. Voli la komunan bonon<\/i> kaj por \u011di labori estas postulo de justeco kaj karitato<\/i>. I\u011di responsa pri la komuna bono signifas, unuflanke, prizorgi kaj, aliflanke, uzi la aron da institucioj kiuj fortikigas jure, civile, politike kaj kulture la socialan vivon, kiu tiel formi\u011das p\u00f3lis<\/i>, urbo. Des pli efike oni amas la proksimulon ju pli oni laboras por komuna bono kiu donas respondon al ties realaj bezonoj. \u0108iu kristano estas alvokata al tiu karitato, la\u016d sia propra alvoki\u011do kaj la\u016d siaj ebloj aktivi \u0109e la p\u00f3lis<\/i>. Tia estas la vojo institucia \u2014 ni e\u0109 povas diri politika \u2014 de la karitato, kiu ne estas malpli kvalita kaj trafa ol la karitato kiu atingas rekte la proksimulon, ekster la instituciaj iloj de la p\u00f3lis<\/i>. Kiam la laborado por la komuna bono estas vigligita de la karitato, \u011di valoras pli multe ol la laborado simple civila kaj politika. La unua, same kiel \u0109iu laborado por justeco, aldoni\u011das al la atestoj de Dia karitato kiu, dum la tempa agado, pretigas la eternecon. La agado de la homo sur la tero, kiam estas inspirita kaj subtenita de la karitato, kontribuas al la konstruo de tiu universala urbo de Dio<\/i>, celo al kiu vojiras la historio de la homa familio. En societo tutmondi\u011danta, la komuna bono kaj la laborado por \u011di ne povas ne preni sur sin la dimensiojn de la tuta homa familio, tio estas, de la komunumo de popoloj kaj nacioj[5]<\/a>, por doni unuecan kaj pacan formon al la homa urbo<\/i> kaj igi \u011din, iel, la anticipon kiu anta\u016dmontras la senliman urbon de Dio.
\n8. Publikigante la enciklikon Populorum progressio<\/a><\/i> en 1967, mia estimata anta\u016danto Pa\u016dlo la 6a lumigis la grandan temon nome disvolvi\u011do de la popoloj per la splenda vero kaj milda lumo de la karitato de Kristo. Li asertis, ke la anonco de Kristo estas la unua kaj \u0109efa faktoro por disvolvi\u011do[6]<\/a> kaj postlasis al ni la rekomendon vojiri la\u016d la vojo de disvolvi\u011do kun nia tuta koro kaj nia tuta inteligento[7]<\/a>, tio estas, kun la ardeco de karitato kaj sa\u011deco de vero. La vero devenanta de la amo de Dio \u2014 graco al ni koncedita \u2014 estas tio, kio malfermas nian vivon al la difavoro kaj ebligas al ni esperi je \u00abdisvolvi\u011do de la tuta homo kaj de \u0109iuj homoj\u00bb[8]<\/a>, irante \u00abde kondi\u0109oj malpli humanaj al pli humanaj\u00bb[9]<\/a>, venkante la malfacila\u0135ojn kiuj nepre estas en la tuta vojo.
\nPost pli ol kvardek jaroj de publiki\u011do de tiu encikliko, mi intencas oma\u011di kaj honori la memoron de granda Pontifiko Pa\u016dlo la 6a, reprenante liajn instruojn pri la tuta disvolvi\u011do homa<\/i> kaj metante min en la vojon de ili desegnitaj, intencante aktualigi ilin je la nanaj tagoj. Tiu proceso de aktualigo komencis per la encikliko Sollicitudo rei socialis<\/i> de la Servanto de Dio Johano Pa\u016dlo la 2a, kiu tiel volis celebri la enciklikon Populorum progressio<\/a><\/i> en la dudeka datreveno de \u011dia publiki\u011do. \u011cis tiam, simila celebro okazis nur al la encikliko Rerum novarum<\/a><\/i>. Post aliaj dudek jaroj, mi esprimas mian konvinkitecon, ke Populorum progressio<\/a><\/i> estas konsiderinda kiel \u00abnuntempa Rerum novarum<\/i>\u00bb, kiu lumigas la vojon de la homaro unui\u011danta.
\n9. La amo en vereco \u2014 caritas in veritate<\/i> \u2014 estas granda defio al la Eklezio en mondo kiu tutmondi\u011das forte kaj akre. La nuntempa risko estas, ke la reala interdependo de homoj kaj popoloj ne estu korespondita de la etika interinfluo de konscioj kaj inteligentoj, kaj vere humana disvolvi\u011do ne rezultu.Nur per la karitato lumigita de la lumoj racio kaj kredo<\/i> eblas atingi celojn de disvolvi\u011do kiuj havas valoron pli humana kaj humaniga. La kundivido de posedoj kaj rimedoj, de kiu devenas la a\u016dtenta disvolvi\u011do, ne estas garantiata de la simpla teknika progreso kaj de simplaj konvenaj rilatoj, sed de la amo-potenco kiu venkas la malbonon per la bono (kp. Rom <\/i>12, 21) kaj malfermas \u0109ion al la reciprokeco de konscioj kaj liberecoj.
\nLa Eklezio ne havas teknikajn solvojn por oferi[10]<\/a> kaj ne intencas \u00abiel enmiksi\u011di en la politiko de \u0109iu \u015ctato\u00bb[11]<\/a>; sed \u011di havas plenumendan mision je servo de la vero, en \u0109iu momento kaj \u0109iu eblo, favore al societo proporcia al la homo, al ties digneco, al ties alvoki\u011do. Sen la vero, oni eniras en manieron empirian kaj skeptikan kompreni la vivon, nekapablan transpasi superen de la agado \u0109ar ne interesi\u011das identigi la valorojn \u2014 nek la signifojn kelkfoje \u2014 per kiuj eblas ju\u011di kaj gvidi \u011din. La fideleco al la homo postulas la fidelecon al la vero<\/i>, kiu estas la sola garantio de libereco <\/i>(kp. Joh <\/i>8, 32) kaj de la eblo je humana tuta disvolvi\u011do<\/i>. Pro tio la Eklezio \u011din ser\u0109as, \u011din anoncas sen\u0109ese kaj rekonas \u011din \u0109ie, kie \u011di sin montras. Al la Eklezio, tia misio je servo de la vero estas nerezignebla. \u011cia sociala doktrino estas speciala parto de tiu anonco: \u011di estas servo je la liberiga vero. Malfermita al la vero, sendepende de la scio de kiu \u011di devenas, la sociala doktrino de la Eklezio akceptas \u011din, unuigas la trovitajn fragmentojn je kiuj \u011di estis dispecigita, kaj estas al \u011di peranto en la vivo \u0109iam nova de la societo de homoj kaj popoloj[12]<\/a>.<\/p>\n
\n11. La publiki\u011do de Populorum progressio<\/a><\/i> okazis tuj post la fermi\u011do de la Koncilio Ekumena Vatikano II. Tiu encikliko mem substrekas, \u0109e la unuaj paragrafoj, sian intiman rilaton al la Koncilio[14]<\/a>. Dudek jaroj poste, Johano Pa\u016dlo la 2a substrekis, en la Sollicitudo<\/i> rei socialis<\/i>, la fertilan rilaton de tiu enciklikon kun la Koncilio, speciale kun la pa\u015dt-konstitucio Gaudium et spes<\/a><\/i>[15]<\/a>. Mi, anka\u016d, deziras memori la gravecon de la Koncilio Vatikano II al la encikliko de Pa\u016dlo la 6a kaj al \u0109iuj sekvaj socialaj magistrecoj de la Plejaltaj Pontifikoj. La Koncilio profundigis tion, kio de \u0109iam apartenas al la vero de kredo; alicorte, la Eklezio, estante je servo al Dio, servas al la mondo rilate al vero kaj amo. \u011custe de tiu perspektivo Pa\u016dlo la 6a komencis komuniki al ni du grandajn verojn. La unua estas, ke la tuta Eklezio, en sia tuta maniero esti kaj agi, emas promocii, kiam \u011di anoncas, celebras kaj agas je karitato, la tutan disvolvi\u011don de la homo<\/i>. \u011ci havas publikan rolon kiu ne limi\u011das al agadoj helpaj a\u016d edukaj, sed kiu rivelas \u0109iajn siajn energiojn je servo de promocio de la homo kaj de la universala frateco kiam oni povas \u011dui liberecan staton. En nemalmultaj fojoj, tiu libereco estas haltigita de malpermesoj kaj persekutoj; a\u016d \u011di suferas limigon, kiam la publika \u0109eesto de la Eklezio estas limigita nur al siaj agadoj sociaj kaj karitataj. La dua vero estas, ke la a\u016dtenta homa disvolvi\u011do koncernas ja al la homa tuteco en ties \u0109iuj dimensioj<\/i>[16]<\/a>. Sen la perspektivo de eterna vivo, la homa progreso en tiu \u0109i mondo estas senigita je spiro. Fermita en la historio, \u011di havas la riskon redukti\u011di al simpla komplemento al la posed-volo; tiumaniere, la homaro perdas la kura\u011don resti je dispono de plej altaj aferoj, de grandaj kaj abnegaciaj agoj kiujn la universala karitato petas. La homo ne disvolvi\u011das nur per siaj fortoj, kaj la disvolvi\u011do ne estas io, kio simple venas el la ekstero. Plurfoje oni pensis, ke estis sufi\u0109e krei instituciojn por garantii, ke la homaro sati\u011du je la rajto al disvolvi\u011do. Beda\u016drinde oni troe metis sian fidon je tiuj institucioj, kvaza\u016d ili povus a\u016dtomate atingi la deziratan celon. Fakte, la instuticioj sole ne sufi\u0109as, \u0109ar la tuta homa disvolvi\u011do estas unue alvoki\u011do kaj, sekve, postulas liberan kaj solidaran akcepton de responsoj fare de \u0109iuj. Krome, tia disvolvi\u011do postulas transcendan komprenon pri la homo, \u011di bezonas Dion: sen Li, la disvolvi\u011do estas a\u016d neita a\u016d fidita sole al la homaj manoj, kiu falas en la egocentra mem-savi\u011don kaj promocias disvolvi\u011don malhumanan. Tio estas, nur la renkonti\u011do kun Dio permesas, ke oni ne plu \u00abvidu en la alia \u0109iam kaj nur la alian\u00bb[17]<\/a>, por rekoni en la alia la Dian bildon, tiel vere malkovrante la alian kaj maturigante amon, kiu \u00abfari\u011das zorgemo al kaj por la alia\u00bb[18]<\/a>.
\n12. La rilato inter Populorum progressio<\/a> <\/i>kaj la Koncilio Vatikano II ne signifas disi\u011don inter la sociala magistreco de Pa\u016dlo la 6a kaj tiu de liaj anta\u016dantoj Pontifikoj, \u0109ar la Koncilio estas profundigo de tia magistreco en la da\u016dro de la Eklezia vivo[19]<\/a>. \u0108i-sence, ne helpas al la klareco kelkaj abstraktaj subdividoj de la doktrino sociala de la Eklezio, kiuj aplikas al la instruo sociala pontifika kategoriojn, kiuj estas fremdaj al \u011di. Ne ekzistas du socialaj doktrinoj \u2014 unu anta\u016dkoncilia kaj alia postkoncilia \u2014, malsamaj inter si, sed ekzistas ununura instruo, kohera kaj samtempe \u0109iam nova<\/i>[20]<\/a>. Indas evidentigi la specifikecon de unu a\u016d alia encikliko, de la instruo de unu a\u016d alia Pontifiko, sed sen forperdi la koherecon de la tuta doktrina korpo<\/i>[21]<\/a>. Kohereco ne signifas malfermi\u011don en ia sistemo, sed \u0109efe fidelecon dinamikan al ricevita lumo. La doktrino sociala de la Eklezio lumigas, per ne\u015dan\u011debla lumo, la novajn problemojn kiuj da\u016dre aperas[22]<\/a>. Tio konservas la aspekton kaj da\u016dra kaj historia de tiu doktrina \u00abposeda\u0135o\u00bb[23]<\/a>, kio, kun siaj apartaj aspektoj, estas parto de la Tradicio \u0109iam viva de la Eklezio[24]<\/a>. La sociala doktrino estas konstruita sur la fundamento kion la Apostoloj transdonis al la Patroj de la Eklezio kaj, poste, akceptis kaj ellernis la grandaj kristanaj Doktoroj. Tiu doktrino rememorigas, je profunda analizo, al la nova Homo, al la \u00ablasta Adam fari\u011dinta viviganta spirito\u00bb (I Kor<\/i> 15, 45) kaj estas principo de la karitata kiu \u00abneniam pereas\u00bb (I Kor<\/i> 13, 8). \u011ci estas atestata de la Sanktuloj kaj de tiuj kiuj oferis sian vivon pro Kristo Savanto je la kampo nome justeco kaj paco. Je \u011di estas esgrimita la profeta misio kion la Plejaltaj Pontifikoj havas por gvidi apostole la Eklezion de Kristo kaj elkoni la novajn postulojn por evangelizi. Tial, la Populorum progressio<\/a><\/i>, unuece kun la granda \u0109eno de Tradicio, ankora\u016d kapablas paroli al ni hodia\u016de.
\n13. Krom sia grava ligo al la tuta doktrino sociala de la Eklezio, la Populorum progressio<\/a> estas anka\u016d intime ligita al la tuta magistreco de Pa\u016dlo la 6a<\/i> kaj, speciale, al lia sociala magistreco. Tre grava estis, sendube, lia sociala instruo: li reasertis la neforgesendan postulon de la Evangelio al la konstruo de societo la\u016d la libereco kaj justeco en la historia kaj ideala perspektivo de civilizacio vivigita de la amo. Pa\u016dlo la 6a komprenis klare, kiel la sociala afero fari\u011dis mondskala[25]<\/a> kaj vidis la interrilaton inter la impulso al homara unui\u011do kaj la kristana idealo pri ununura familio de popoloj, solidara je la komuna frateco. Li indikis la disvolvi\u011don, komprenita humane kaj kristane, kiel la koro de la sociala mesa\u011do kristana<\/i> kaj proponis la kristanan karitaton kiel \u0109efan forton je la servo de disvolvi\u011do. Movite de la deziro plene videbligi la amon de Kristo al la nuntempa homo, Pa\u016dlo la 6a firme alfrontis gravajn etikajn aferojn sen cedi al la kulturaj malforta\u0135oj siatempaj.
\n14. Poste, per la apostola letero Octogesima adveniens<\/a><\/i> en 1971, Pa\u016dlo la 6a zorgis pri la temo de politika senco kaj la dan\u011dero de utopistaj kaj ideologiaj vidpunktoj <\/i>kiuj dama\u011dis \u011dian kvaliton etikan kaj humanan. Ili estas argumentoj strikte rilataj al la disvolvi\u011do. Beda\u016drinde la negativaj ideologioj da\u016dre floras. Kontra\u016d la teknokrata ideologio, hodia\u016de speciale radiki\u011dinta, Pa\u016dlo la 6a jam de tiam avertis[26]<\/a>, konscie de la granda dan\u011dero alfidi la tutan proceson de disvolvi\u011do nur al la tekniko, \u0109ar tiel tiu proceso sengvidi\u011dus. La tekniko, je si mem, estas ambigua. Se, unuflanke, hodia\u016d ekzistas homoj kiuj emas alfidi al \u011di la tutan disvolvi\u011do-proceson, aliflanke oni rimarkas la atakon de ideologioj kiuj neas tute<\/i> la utilecon mem de la disvolvi\u011do, kiu estas konsiderita radikale kontra\u016d-humana kaj portanta nur degenera\u0135on. Tamen, tiumaniere oni kondamnas ne nur la manieron eraran kaj maljustan gvidi la progreson, sed anka\u016d la sciencajn malkovrojn kiuj, per bona utiligo, estas oportuna eblo de kreski\u011do al \u0109iuj homoj. La ideo pri mondo sen disvolvi\u011do esprimas mankon de fido je la homo kaj Dio. Sekvas, ke estas granda eraro malkonsideri la homajn kapablojn regi sur la misoj de disvolvi\u011do a\u016d e\u0109 ignori, ke la homo ja emas \u00abesti pli kaj pli\u00bb. Absolutigi ideologie la teknikan progreson a\u016d amiki\u011di kun utopio de homaro reveninta al la komenca stato de la naturo estas du ekstremaj manieroj disigi la progreson de la eblo \u011dui \u011din morale kaj, sekve, de nia responso.
\n15. Aliaj du dokumentoj de Pa\u016dlo la 6a, malgra\u016d ne estas strikte ligitaj al la sociala doktrino \u2014 la encikliko Human\u00e6 vit\u00e6<\/a><\/i> (la 25-a de Julio 1968), kaj la apostola admono Evangelii nuntiandi<\/a><\/i> (la 8-a de Decembro 1975) \u2014, estas tre gravaj por montri la sencon plene humanan de disvolvi\u011do proponita de la Eklezio. Pro tio, oportunas anka\u016d legi tiujn tekstojn je rilato al la <\/i>Populorum progressio<\/a><\/i>.
\nLa encikliko Human\u00e6 vit\u00e6<\/a> <\/i>substrekas la signifon samtempe unuigan kaj reproduktan de la sekseco, kaj tiel fiksas kiel fundamenton de la societo la geedzojn, viro kaj virino, kiuj sin akceptas reciproke je la malsameco kaj komplementeco; geedzoj, do, malfermitaj al la vivo[27]<\/a>. Ne temas pri moralo nur individua: la Human\u00e6 vit\u00e6<\/a><\/i> indikas la fortajn ligojn kiuj ekzistas inter la vivo-etiko kaj la sociala etiko<\/i>, kaj ina\u016dguras temon de la Magistreco kiuj iom post iom korpi\u011dis en pluraj dokumentoj, el kiuj la plej nova estas la encikliko Evangelium vit\u00e6<\/a> <\/i>de Johano Pa\u016dlo la 2a[28]<\/a>. La Eklezio proponas, vigle, tiun \u0109i ligon inter vivo-etiko kaj sociala etiko, konsciante ke ne povas \u00abhavi fortikajn bazojn societo kio jesas al valoroj kiel digneco de la homo, justeco kaj paco, sed kontra\u016ddiras al si radikale per akcepto kaj tolero al la plej diversaj manieroj malestimi kaj perforti la homan vivon, \u0109efe se tiu estas debila kaj mar\u011denigita\u00bb[29]<\/a>.
\nSiavice, la apostola admono Evangelii nuntiandi<\/a><\/i> havas tre fortan rilaton al la disvolvi\u011do, \u0109ar \u00abla evangelizado \u2014 skribis Pa\u016dlo la 6a \u2014 ne estus kompleta se \u011di ne konsiderus la reciprokan interpelacion kion konstante faras la Evangelio kaj la vivo konkreta, privata kaj sociala de la homo\u00bb[30]<\/a>. \u00abInter evangelizado kaj homo-promocio \u2014 disvolvi\u011do, liberigo \u2014 estas ja profundaj ligoj\u00bb[31]<\/a>: el tiu certeco, Pa\u016dlo la 6a ilustris klare la rilaton inter la anonco de Kristo kaj la homo-promocio en la societo. La atesto de la karitato de Kristo per faroj de justeco, paco kaj disvolvi\u011do estas parto de la evangelizado<\/i>, \u0109ar al Jesuo Kristo, kiu nin amas, la tuta homo interesas. Sur tiuj gravaj instruoj estas bazita la misiista aspekto[32]<\/a> de la doktrino sociala de la Eklezio kiel esenca parto de la evangelizado[33]<\/a>. La doktrino sociala de la Eklezio estas anonco kaj atesto de kredo; \u011di estas ilo kaj gravega loko por eduki pri tiu kredo.
\n16. En Populorum progressio<\/a><\/i>, Pa\u016dlo la 6a volis diri al ni, anta\u016d \u0109io, ke la progreso estas, en sia deveno kaj esenco, alvoko<\/i>: \u00abEn la voloj de Deus, \u0109iu homo estas alvokata disvolvi\u011di, \u0109ar la tuta vivo estas alvoki\u011do\u00bb[34]<\/a>. \u011custe tiu fakto legitimas la intervenon de la Eklezio \u0109e la problemoj de disvolvi\u011do. Se tiu \u0109i tu\u015dus nur teknikajn aspektojn de la homa vivo, kaj ne tu\u015dus la sencon de la homa promenado en la historio kune kun siaj gefratoj nek la individuecon de la celo de tiu vojo, la Eklezio ne povus priparoli. Sed Pa\u016dlo la 6a, kiel Leono la 13a en Rerum novarum<\/a><\/i>[35]<\/a> anta\u016d li, estis konscianta plenumi propran taskon dum li estis lumiganta per la lumo de la Evangelio la socialajn aferojn de sia tempo[36]<\/a>.
\nDiri, ke la disvolvi\u011do estas alvoki\u011do<\/i> egalas al rekoni, ke, unuflanke, la disvolvi\u011do naski\u011das de transcendenta petego kaj, aliaflanke, estas malkapabla per si mem atribui al si la lastan signifon mem. Do, ne estas senkiala la reapero de vorto \u00abalvoki\u011do\u00bb en alia parto de la encikliko, en kiu aserti\u011das: \u00abNe estas, do, vera humanismo krom tiu malfermita al la Absoluta, rekonante alvoki\u011don kiu esprimas la \u011dustan ideon pri tio, kio estas la homa vivo\u00bb[37]<\/a>. Tia kompreno pri la disvolvi\u011do estas la kerno de Populorum progressio<\/a><\/i> kaj motivas \u0109iujn pripensojn de Pa\u016dlo la 6a pri la libereco, la vero kaj la karitato en la disvolvi\u011do. \u011ci anka\u016d estas la \u0109efa kialo de la aktualeco de tiu encikliko ankora\u016d nuntempe.
\n17. La alvoki\u011do estas petego kiu postulas respondon liberan kaj responsan. La tuta homa disvolvi\u011do supozas la liberecon responsan <\/i>de la homo kaj popoloj: neniu strukturo povas garantii tian disvolvi\u011don forlasante la homan responson kaj anta\u016dmetante sin al \u011di. La \u00abmesiismoj fascinaj sed konstruantaj iluziojn\u00bb[38]<\/a> bazas \u0109iam la proprajn proponoj sur la neado de transcendenta dimensio de la disvolvi\u011do, certaj, ke ili \u011din havas je sia tuta dispono. Tiu \u0109i malprava certeco konverti\u011das en malfortecon \u0109ar \u011di kondukas al subi\u011do de la homo, reduktita al ilo de disvolvi\u011do, dum la humileco de iu, kiu akceptas alvoki\u011don fari\u011das vera a\u016dtonomio \u0109ar la humileco igas la homon libera. Pa\u016dlo la 6a ne dubas pri la esto de obstakloj kaj kondi\u0109oj kiuj bremsas la disvolvi\u011don, sed certas anka\u016d ke \u00ab\u0109iu, kio ajn estu la influoj kiuj estas sur li\/\u015di, restas kiel \u0109efa aganto por sia sukceso a\u016d malvenko\u00bb[39]<\/a>. Tiu libereco rilatas ne nur al la \u011duata disvolvi\u011do, sed anka\u016d al la situacioj de subdisvolvi\u011do, kiuj ne estas frukto de la hazardeco nek de historia bezono, sed kiuj dependas de la homa responso. Pro tio \u00abla malsato-popoloj sin turnas nun, sufere, al la lukso-popoloj\u00bb[40]<\/a>. Anka\u016d tio estas alvoki\u011do, petego kion liberaj homoj faras al liberaj homoj celante atingon de komuna responso. Estis viva, je Pa\u016dlo la 6a, la percepto de graveco de ekonomiaj strukturoj kaj institucioj, sed je li estis egale klara la kompreno pri ilia naturo kiel iloj por la homa libereco. Nur se la homo estas libera la disvolvi\u011do povas esti tute homa; nur en etoso de responsa libereco \u011di povas kreski plene.
\n18. Krom postuli la liberecon, la tuta homa disvolvi\u011do kiel alvoki\u011do postulas anka\u016d la respekton al sia vero<\/i>. La alvoki\u011do al progreso impulsas la homojn \u00abrealigi, koni kaj posedi pli por esti pli\u00bb[41]<\/a>. Sed jen la problemo stari\u011das: kion signifas \u00abesti pli\u00bb? Al tia demando respondas Pa\u016dlo la 6a indikante la esencan aspekton de la \u00aba\u016dtenta disvolvi\u011do\u00bb: tiu \u0109i \u00abdevas esti tuteca, tio estas, devas promocii \u0109iujn homojn kaj la tutan homon\u00bb[42]<\/a>. En konkurenco kun la diversaj konceptoj pri la homo, kiuj \u0109eestas en la societo nuntempa ankora\u016d pli intense ol tiu de Pa\u016dlo la 6a, la kristana vidpunkto havas la specialecon aserti kaj justigi la senkondi\u0109an valoron de la homo kaj la sencon de ties kreski\u011do. La kristana alvoki\u011do al la disvolvi\u011do helpas al klopodoj promocii \u0109iujn homojn kaj la tutan homon. Skribis Pa\u016dlo la 6a: \u00abGravas al ni la homo, \u0109iu homo, \u0109iu grupo da homoj, \u011dis la tuta homaro\u00bb[43]<\/a>. La kristana kredo okupi\u011das pri la disvolvi\u011do sen rigardi privilegiojn kaj potencajn postenojn kaj meritojn de kristanoj \u2014 \u0109i tiuj sendube ekzistis kaj ekzistas, malgra\u016d la naturaj limoj[44]<\/a> \u2014, sed kalkulante nur je Kristo, Kiun devas sugesti \u0109ia a\u016dtenta alvoki\u011do al la tuta homa disvolvi\u011do. La Evangelio<\/i> estas fundamenta elemento de la disvolvi\u011do<\/i>, \u0109ar tie Kristo, kun \u00abla mem revelacio de mistero de la Patro kaj de Lia amo, revelacias la homon al li mem\u00bb[45]<\/a>. Instruate de ties Sinjoro, la Eklezio kaptas la tempo-signojn kaj ilin interpretas, donante al la mondo tion, \u00abkion \u011di posedas kiel sian: tuteca kompreno pri la homo kaj la homaro\u00bb[46]<\/a>. \u011custe \u0109ar Dio prononcas la plej grandan \u00abjes\u00bb al la homo[47]<\/a>, tiu \u0109i ne povas ne malfermi\u011di al la dia alvoki\u011do por realigi la propran disvolvi\u011don. La vero pri la disvolvi\u011do konsistas je ties kompleteco: se ne estas disvolvi\u011do de la tuta homo kaj de \u0109iu homo, do \u011di ne estas vera disvolvi\u011do. Tia \u0109i estas la kerna mesa\u011do de Populorum progressio<\/a><\/i>, kiu valoras hodia\u016de kaj eterne. La tuta homa disvolvi\u011do je natura plano, kiel respondo al alvoki\u011do de Dio kreinto[48]<\/a>, ser\u0109as sian propran a\u016dtentikecon en \u00abtranscendenta humanismo, kiu kondukas la homon al atingo de ties plej grandan plenecon: tiu estas la plej alta celo de persona disvolvi\u011do\u00bb[49]<\/a>. Tial, la kristana alvoki\u011do al tia disvolvi\u011do konsistas je amba\u016d planoj natura kaj supernatura, kaj pro tio \u00abkiam Dio estas eklipsita, tiam ekdebili\u011das nia kapablo rekoni la naturan ordon, la celon kaj la \u201cbonon\u201d\u00bb[50]<\/a>.
\n19. Finfine, la koncepto pri la disvolvi\u011do kiel alvoki\u011do inkluzivas en \u011di la centrecon de la karitato<\/i>. Pa\u016dlo la 6a observis, en la encikliko Populorum progressio<\/a><\/i>, ke la ka\u016dzoj de la subdisvolvi\u011do ne estis unuavice materiaj, kaj invitis nin ser\u0109i ilin je aliaj homaj dimensioj. Unue, je la volo, kio multfoje ne zorgas pri la solidaraj devoj. Due, je la penso, kio ne \u0109iam scias gvidi konvene la volon; pro tio, por ke la disvolvi\u011do progresu, estas ta\u016dgaj \u00abpensistoj kapablaj pripensi profunde, je ser\u0109o de nova humanismo kio permesu al la moderna homo la eltrovon de si mem\u00bb[51]<\/a>. Kaj tio ne estas \u0109io; la subdisvolvi\u011do havas ankora\u016d pli gravan ka\u016dzon ol la penso-manko: estas \u00abla manko de frateco inter la homoj kaj popoloj\u00bb[52]<\/a>. \u0108u tian fratecon la homoj povos iam atingi nur per siaj fortoj? La societo \u0109iam pli tutmondi\u011da faras nin najbaroj, sed ne faras nin gefratoj. La racio, per si mem, kapablas vidi la egalecon inter homoj kaj starigi civilan kunvivon inter ili, sed ne sukcesas fondi la fratecon. Tiu \u0109i devenas de alvoki\u011do transcendenta de Dio Patro, Kiu unue nin amis, instruante al ni per la Filo tion, kio estas la frateca karitato. Prezentante la diversajn nivelojn de la proceso de homa disvolvi\u011do, Pa\u016dlo la 6a metis sur la verticon, post mencii la kredon, \u00abla unuecon en la karitato de Kristo kiu vokas al \u0109iuj ni partopreni kiel gefiloj en la vivo de Dio viva, Patro de \u0109iuj homoj\u00bb[53]<\/a>.
\n20. Malfermitaj de Populorum progressio<\/a><\/i>, \u0109i tiuj perspektivoj restas fundamentaj por doni grandecon kaj gvidon al nia tasko favora al la disvolvi\u011do de la popoloj. Kaj la Populorum progressio<\/a> <\/i>substrekas ree la ur\u011decon de \u015dan\u011doj<\/i>[54]<\/a>, petante ke, surbaze de grandaj problemoj de maljusteco je la disvolvi\u011do de popoloj, oni agadu kura\u011de kaj senprokraste. Tia \u0109i ur\u011deco estas diktata de la karitato en la vero<\/i>. Jen la karitato de Kristo nin devigas: \u00abcaritas Christi urget nos<\/i>\u00bb (II Kor <\/i>5, 14). La ur\u011deco ne estas enskribita nur en la a\u0135oj, ne devenas nur de la okazoj kaj problemoj, sed anka\u016d de la celo: realigo de a\u016dtenta frateco. La graveco de tiu celo estas tiel alta, ke \u011di postulas nian disponecon profunde kompreni \u011din kaj aktivi konkrete, kun la \u00abkoro\u00bb, por progresigi la nunajn ekonomiajn kaj socialajn procesojn al celoj plene humanaj.<\/p>\n
\n22. Nuntempe la disvolvi\u011do estas plurcentra<\/i>. La roluloj kaj la ka\u016dzoj, kaj de subdisvolvi\u011do kaj de disvolvi\u011do, estas pluraj, la kulpoj kaj la meritoj estas diversaj. Tiu fakto devus indukti al la liberi\u011do el la ideologioj kiuj simpligas, ofte ruze, la realecon kaj konduki al esplorado objektiva \u0109e la homa aspekto de problemoj. Hodia\u016de la lim-linio inter landoj ri\u0109aj kaj malri\u0109aj ne estas tiel klara kiel en la jaroj de Populorum progressio<\/a><\/i>, la\u016d jam montris Johano Pa\u016dlo la 2a[55]<\/a>. La monda ri\u0109eco kreskas je absolutaj numeroj, sed pligrandi\u011das la malegalecoj<\/i>. En ri\u0109aj landoj, novaj socialaj grupoj malri\u0109i\u011das kaj novaj malri\u0109ecoj naski\u011das. En pli malri\u0109aj lokoj, kelkaj grupoj \u011duas ian superdisvolvi\u011don abstraktan kaj konsumema kiu kontrastas, netolereble, kun da\u016draj situacioj de malhumaniga mizero. Da\u016dras \u00abla skandalo de malproporcioj indignigaj\u00bb[56]<\/a>. Beda\u016drinde la koruptado kaj mallegaleco \u0109eestas en la agado de roluloj politikaj kaj ekonomiaj kaj de landoj ri\u0109aj, novaj kaj malnovaj, kaj de la malri\u0109aj landoj mem. Inter tiuj kiuj malrespektas la homajn rajtojn de laboristoj, kelkfoje estas grandaj transnaciaj kompanioj kaj anka\u016d lokaj firmaoj. La internaciaj helpoj estis multfoje devojigitaj de siaj celoj, pro malresponsecoj kiuj sin ka\u015das kaj en la aro da donacintoj kaj en la aro da ricevintoj. Anka\u016d \u0109e la ka\u016dzoj nemateriaj a\u016d kulturaj de la disvolvi\u011do kaj subdisvolvi\u011do, ni povas trovi la saman kuni\u011don de responsoj: ekzistas troaj manieroj protekti la konon kiujn la ri\u0109aj landoj faras per utiligo tro rigida de la rajto je intelekta posedo, speciale \u0109e sanitara fako; samtempe, en kelkaj malri\u0109aj landoj, da\u016dre vivas kulturaj modeloj kaj socialaj reguloj pri vivmaniero kiuj bremsas la disvolvi\u011dan proceson.
\n23. Ni hodia\u016de konstatas, ke multaj partoj de la terglobo evoluis \u2014 en manieroj kelkfoje problemaj kaj nehomogenaj \u2014 kaj eniris en la kategorio de grandaj potencaj landoj destinitaj al grava rolo en la estonteco. Tamen oni rimarku ke ne sufi\u0109as progresi el vidpunktoj ekonomia kaj teknologia<\/i>; bezonatas, ke la disvolvi\u011do estu, anta\u016d \u0109io, vera kaj tuteca. La eliro el la ekonomia malfrui\u011do \u2014 malgra\u016d estas pozitiva fakto \u2014 ne solvas la kompleksan problemon de promocio de la homo e\u0109 en la landoj kiuj aktivas je tiuj progresoj, e\u0109 en la landoj jam disvolvi\u011dintaj ekonomie, e\u0109 en la landoj ankora\u016d malri\u0109aj kiuj, krom la malnovajn formojn je ekspluatado, eble suferos anka\u016d la negativajn rezultojn kiuj devenas de kreski\u011do karakterizita de devojigoj kaj malekvilibrecoj.
\nPost la disrompi\u011do de ekonomiaj kaj politikaj sistemoj de komunistaj landoj de Orienta E\u016dropo kaj post la fini\u011do de la tiel nomataj \u00abopoziciaj blokoj\u00bb, bezonatis kompleta revizio de la disvolvi\u011do. Petis tion Johano Pa\u016dlo la 2a, kiu en 1987 indikis la ekziston de tiaj \u00abblokoj\u00bb kiel unu el la \u0109efaj ka\u016dzoj de la subdisvolvi\u011do[57]<\/a>, dum la politiko \u0109erpis rimedojn el la ekonomio kaj kulturo kaj la ideologio minacis la liberecon. En 1991, en la sekvo de okazoj de jaro 1989, la Pontifiko petis, ke la fini\u011do de la \u00abblokoj\u00bb estu sekvata de nova kompleta plano pri la disvolvi\u011do, ne nur en tiaj landoj, sed anka\u016d en la Okcidento kaj regionoj evoluintaj de la mondo[58]<\/a>. Tio, tamen, reali\u011dis nur parte, kaj ankora\u016d estas postulo reala kiu devas esti plenumita, eble uzante \u011duste la opciojn bezonatajn por transpasi la nunajn problemojn ekonomiajn.
\n24. La mondo en la jaroj de Pa\u016dlo la 6a enhavis multon da interrilatoj malpli ol nun, malgra\u016d la proceso de societi\u011do estis jam tiel progresinta, ke li povis paroli pri sociala afero fari\u011dinta mondskala. Ekonomia funkciado kaj politika agado okazis plejparte en la sama loka spaco kaj, pro tio, ili povis inspiri reciprokan fidon. La produktado okupis lokon plejmulte ene de landaj limoj, kaj la financaj investoj cirkulis tre limigite al aliaj landoj, tiel ke la politiko de multaj \u015ctatoj ankora\u016d povis fiksi la prioritatojn ekonomiajn kaj iel regi iliajn progresojn per la iloj disponeblaj. Pro tio \u0109i, la Populorum progressio<\/a><\/i> donis centran rolon, malgra\u016d neekskluzivan, al la \u00abpublikaj potencoj\u00bb[59]<\/a>.
\nHodia\u016de la \u015ctato trovi\u011das en la situacio alfronti la limigojn kiujn al \u011dia suvereneco imponas la nova kunteksto ekonomia, komercia kaj financa internacia, karakterizita klare de kreskanta movi\u011dado de financaj kapitaloj kaj de produktiloj materiaj kaj nemateriaj. Tia \u0109i nova kunteksto \u015dan\u011dis la politikan potencon de \u015ctatoj.
\nNuntempe, profitante anka\u016d la instruon kiu rezultas de nuna ekonomia krizo kiu rimarkas ke la publikaj potencoj <\/i>de la \u015ctato rekte klopodas korekti erarojn kaj misfunkciojn, \u015dajnas pli realista la renova taksado de la rolo kaj potenco de la \u015ctato<\/i>, kiujn oni sa\u011de devas rekonsideri kaj retaksi por fari\u011di kapablaj \u2013 e\u0109 per novaj agad-manieroj, alfronti la defiojn de nuna mondo. Per funkcio pli bone al\u011dustigita, espereble estos fortikigitaj la novaj formoj de partopreno en la politiko nacia kaj internacia, kiuj reali\u011das per agado de organizoj aktivaj en la civila societo; \u0109i-fadene, estas dezireble, ke kresku atento kaj partopreno pli malka\u015daj de civitanoj \u0109e la res publica<\/i>.
\n25. El la sociala vidpunkto, la sistemoj de sekureco kaj emeriteco \u2014 jam \u0109eestantaj en multaj landoj en la jaroj de Pa\u016dlo la 6a \u2014 sentas malfacilecon kaj eble sentos \u011din ankora\u016d pli forte estontece dum ili provas atingi siajn celojn de vera sociala justeco ene de kunteksto profunde \u015dan\u011dita. La merkato, dum estis fari\u011danta tutmonda, stimulis anta\u016d \u0109io, pro la ri\u0109aj landoj, la ser\u0109on de lokoj al kiuj devus iri la produktaj firmaoj kun malgranda kosto por malaltigi la koston de multaj a\u0135oj, altigi la a\u0109et-povon kaj tiel hasti la gradon de disvolvi\u011do bazita sur pli granda konsumo de la interna merkato mem. Pro tio, la merkato instigis novajn formojn de komercia disputo inter \u015ctatoj por allogi produktajn centrojn de firmaoj internaciaj per diversaj iloj, kiel favoraj impostoj kaj malreguligo al la laborista mondo. Tiuj procesoj postulis la reduktadon de sistemoj pri sociala sekureco<\/i> por ricevi pli grandajn avanta\u011dojn por disputado en la monda merkato, kaj tio donas gravan dan\u011deron al rajtoj de laboristoj, al rajtoj fundamentaj de la homo kaj al solidareco la\u016d la tradiciaj formoj de la sociala \u015ctato. La sistemoj de sociala sekureco eble perdos la kapablon agi la\u016d sia funkcio, \u0109u en la emer\u011daj landoj, \u0109u en landoj jam disvolvi\u011dintaj, \u0109u en malri\u0109aj landoj. La politikoj rilataj al la bud\u011deto kiuj fortran\u0109as la socialajn elspezojn, kiujn multfoje instigas la internaciaj financaj institucioj mem, eble faros, ke la civitanoj estu senpotencaj anta\u016d riskoj novaj kaj malnovaj; kaj tia senpotenco fari\u011das ankora\u016d pli granda danke al la manko de efika protekto al la laboristaj asocioj. La aro da \u015dan\u011doj socialaj kaj ekonomiaj faras, ke la sindikatoj<\/i> sentu pli grandajn malfacila\u0135ojn por fari sian taskon reprezenti la interesojn de laboristoj, \u0109efe \u0109ar la estraroj, pro utileco al la ekonomio, limigas la sindikatajn liberecojn a\u016d la negocan kapablon de la sindikatoj mem. Tiel, la tradiciaj retoj de solidareco trovas obstaklojn pli kaj pli malfacilaj transpasi. Pro tio, la invito farita de la doktrino sociala de la Eklezio \u2013 unue de la Rerum novarum<\/a><\/i>[60]<\/a> \u2013 krei laboristajn asociojn por defendi siajn rajtojn devas esti plenumita, hodia\u016de pli ol anta\u016de, donante unue respondon \u011dustan kaj klaran al la ur\u011deco starigi novajn forto-ligojn je internacia nivelo sen forlasi la lokan nivelon.
\nLa laborista nefikseco<\/i>, kunligita kun la \u011denerala malreguligo, estis grava fenomeno, nemanka je pozitivaj aspektoj \u0109ar kapablas stimuli la produktadon de novaj ri\u0109ecoj kaj la inter\u015dan\u011do inter diversaj kulturoj. Tamen, kiam la malcerteco pri la laboro-kondi\u0109oj fari\u011das endemia, rezulto de procesoj de nefikseco kaj malreguligo, tiam naski\u011das formoj de psi\u0125a nefirmeco, kun la malfacila\u0135o konstrui vojojn koherajn en la vivo mem, inkluzive de la vojo al geedzi\u011do. De tio \u0109i rezultas la apero de situacioj de homa dama\u011di\u011do kaj forperdo de sociala forto. Kompare kun tio, kio okazis en pasinta industria societo, nuntempe la maldungiteco estigas novajn aspektojn je ekonomia senta\u016dgeco de la persono, kaj la nuna krizo povas nur malplibonigi tian situacion. La longda\u016dra maldungiteco a\u016d la longda\u016dra dependeco de publika a\u016d sociala asisto korodas la liberecon kaj la kreemon de la persono kaj ties socialajn kaj familiajn rilatojn, kaj ka\u016dzas grandegajn suferojn je nivelo psi\u0125a kaj spirita. Mi volas rememorigi al \u0109iuj, \u0109efe al la landestroj kiuj klopodas renovigi la funkcion de sistemoj ekonomiaj kaj socialaj de la mondo, ke la unua kapitalo konservenda kaj valorenda estas la homo, la persono, je ties tuteco<\/i>: \u00abvere, la homo estas la \u0109efrolulo, la centro kaj la celo de la tuta ekonomia-sociala vivo\u00bb[61]<\/a>.
\n26. En la kultura plano, la malsamecoj estas ankora\u016d pli rimarkeblaj, kompare kun tiuj dum la jaroj de Pa\u016dlo la 6a. Tiam, la kulturoj sin prezentis bondifinitaj kaj havis pliajn eblojn sin defendi kontra\u016d la provoj de kultura homogenigo. Hodia\u016de, noteble kreskis la ebloj de interago inter kulturoj<\/i>, kaj spacoj al novaj perspektivoj de interkultura dialogo malfermi\u011dis; dialogo, kiu \u2013 por efiki \u2013 devas havi profundan komprenon pri la specifika identeco de la pluraj interparolantoj kiel elirpunkton. Tamen, oni ne forgesu, ke tiu grandi\u011dinta fluo de kulturaj inter\u015dan\u011doj portas, nuntempe, duoblan dan\u011deron. Unue, rimarkeblas eklektismo kultura<\/i> multfoje akceptata sendistinge: la kulturoj estas simple lokataj unuj apud la aliaj kaj rigardataj kiel substance ekvivalentaj kaj inter\u015dan\u011deblaj unuj al la aliaj. Tio \u0109i favoras cedi al relativismo kiu ne helpas al la vera interkultura dialogo; en la sociala plano, la kultura relativismo faras, ke la kulturaj grupoj estu proksime a\u016d kune, sed dise, sen a\u016dtenta dialogo kaj, sekve, sen vera interrilato.Poste, ekzistas la malsama dan\u011dero nome kultura samniveligo <\/i>kaj homogenigo de kondutoj kaj vivstiloj. Tiel oni perdas la profundan signifon de la kulturo de diversaj landoj, de la tradicio de diversaj popoloj, \u011duste tiuj kulturo kaj tradicio je kiuj la homo alfrontas la fundamentajn aferojn de la ekzistado[62]<\/a>. Eklektismo kaj kultura samniveligo konver\u011das je la disigo inter kulturo kaj homa naturo. Tiel, la kulturoj ne plu scias trovi sian mezuron en naturo, kiu transcendentas al ili[63]<\/a>, rezultante je homa redukti\u011do al simpla kultura a\u0135o. Kiam tio okazas, tiam la homaro riskas je novaj dan\u011deroj de sklaveco kaj manipulado.
\n27. Em multaj malri\u0109aj landoj, da\u016dre estas \u2014 kaj riskas pligrandi\u011di \u2014 nesekureco ekstrema je vivo, kiu rezultas de man\u011do-manko: la malsateco<\/i> ankora\u016d defal\u0109as multajn viktimojn inter la multaj Lazaroj, al kiu ne estas permesate \u2014 la\u016d imagis Pa\u016dlo la 6a \u2014 sidi\u011di \u0109e la tablo de avara ri\u0109ulo[64]<\/a>. Doni al la malsatuloj man\u011di <\/i>(kp. Mat<\/i> 25, 35.37.42) estas etika tasko de la tuta Eklezio, respondo al la instruoj de solidareco kaj kundivido de \u011dia Fondinto, la Sinjoro Jesuo. Krome, forvi\u015di la malsaton de la mondo fari\u011dis, en la tutmondi\u011da epoko, anka\u016d celo atingenda por konservi pacon kaj rimedojn de la tero. La malsateco ne dependas pli multe de materiala manko ol \u0109efe de manko de socialaj rimedoj, el tiuj \u0109i la plej grava estas rimedo de institucia naturo; tio estas, mankas sistemo de ekonomiaj institucioj kiu estu kapabla garantii aliron oftan kaj \u011dustan, el nutra vidpunkto, al la man\u011da\u0135oj kaj akvo kaj anka\u016d alfronti la mankojn koncernantaj al la plej gravaj bezonoj kaj al la ur\u011deco de realaj kaj veraj man\u011da\u0135-krizoj ka\u016dzataj de la naturo a\u016d malresponso de la nacia kaj internacia politiko. La problemo de man\u011da\u0135a malsekureco devas esti alfrontata je perspektivo longda\u016dra, forigante la strukturajn ka\u016dzojn kiuj estigas \u011din kaj promociante la agrokulturan disvolvi\u011don de plej malri\u0109aj landoj per investo je kampaj strukturoj, akvumaj sistemoj, transportiloj, organizado de merkatoj, instruado kaj dissciigo de agrokulturaj teknikoj konformaj, tio estas, kapablaj plej bone uzi la rimedojn homajn, naturajn kaj sociala-ekonomiajn pli disponeblaj en la lokoj, por garantii la longda\u016dran ekziston de tiuj rimedoj. \u0108io \u0109i devas esti realigita kun la partopreno de lokaj komunumoj en la opcioj kaj decidoj koncernantaj al la utiligo de kultivebla tero. \u0108i-perspektive, povus montri\u011di utila la konsidero pri novaj limoj malfermi\u011dintaj por \u011dusta utiligo de teknikoj pri agrokultura produktado, kaj la tradiciaj kaj la plej novaj, kondi\u0109e ke \u0109i tiuj estu \u2013 post konforma kontrolo \u2013 rekonitaj kiel oportunaj, respektantaj al la m\u00e9dio kaj koncernaj al la malplej favorigitaj popoloj. Samtempe oni ne devus neglekti la aferon pri egaleca kampara reformo en landoj disvolvi\u011dantaj. La rajtoj al man\u011da\u0135oj kaj akvo ludas gravan rolon por obteni aliajn rajtojn, unue la nepra rajto al la vivo. Por tio, bezonatas konsideri la man\u011da\u0135ojn kaj la aliron al akvo kiel universalajn rajtojn de \u0109iuj homoj, sen fari distingojn kaj diskriminaciojn<\/i>[65]<\/a>. Krome, gravas evidentigi, ke la vojo de solidareco al la disvolvi\u011do de malri\u0109aj landoj povas esti projekto por solvi la nunan mondan krizon, la\u016d la lastatempaj intuicioj de politikistoj kaj estroj de internaciaj institutoj. Subtenante \u2013 per financaj planoj inspiritaj de la solidareco \u2013 la malri\u0109ajn landojn por ke ili mem provizu al siaj civitanoj iliajn bezonojn je konsuma\u0135oj kaj disvolvi\u011do, eblas ne nur naski veran ekonomian kreskon, sed anka\u016d klopodi subteni la produktajn kapablojn de ri\u0109aj landoj kiuj riskas kompromiti\u011di pro la krizo.
\n28. Unu el la aspektoj pli evidentaj de la nuna disvolvi\u011do estas la graveco de afero respekto al la vivo<\/i>, kiun oni nepre ne devas disigi de aferoj koncernaj al disvolvi\u011do de la popoloj. Temas pri aspekto kiu, lastatempe, fari\u011das pli kaj pli grava, devigante nin plilar\u011digi la konceptojn pri malri\u0109eco[66]<\/a> kaj subdisvolvi\u011do al la aferoj koncernaj akcepton al la vivo, \u0109efe tie, kie tia akcepto estas multmaniere malpermesata.
\nNe nur okazas situacioj de malri\u0109eco kiuj ankora\u016d estigas grandan nombron da infanaj mortoj en pluraj regionoj, sed anka\u016d okazas, en pluraj mondopartoj, praktikoj de popola kontrolo faritaj de la landestraroj, kiuj multfoje disvastigas la kontra\u016d-koncipilojn kaj e\u0109 altrudas la abortigon. En landoj ekonomie pli disvolvi\u011dintaj, estas tre kutimaj la le\u011doj kontra\u016daj al la vivo, kiuj transformas la kutimon kaj la kulturon kaj kontribuas al la disvasti\u011do de pensmaniero kontra\u016dnaskema, kiujn multfoje oni klopodas transmiti al aliaj \u015ctatoj kvaza\u016d ili estas kultura progreso.
\nAnka\u016d kelkaj ne-guberniaj organizoj laboras vigle por disvastigi la abortigon, promociante en malri\u0109aj landoj la adopton de steriligo, e\u0109 se la virinoj ne tion scias. Krome, ekzistas la konkreta suspekto, ke kelkfoje la helpoj al disvolvi\u011do estas kunligitaj kun iaj sanitaraj politikoj kiuj koncernas altrudon de forta kontrolo de naski\u011doj. Same okupi\u011dindaj estas la le\u011doj kiuj permesas la e\u016dtanazion kaj la instigegoj de naciaj kaj internaciaj grupoj kiuj petadas \u011dian juran rekonon.
\nLa malfermeco al la vivo estas centre de la vera disvolvi\u011do<\/i>. Kiam societo komencas nei kaj malpermesi la vivon, tiam \u011di ne plu trovas motivojn kaj energiojn necesajn al laborado por la vera bono al la homo. Se oni perdas la sentemon personan kaj socialan koncerne akcepton al nova vivo, anka\u016d putri\u011das aliaj akcept-manieroj utilaj al la sociala vivo[67]<\/a>. La akcepto al vivo revigligas la moralajn energiojn kaj kapabligas nin reciproke nin helpi. La ri\u0109aj popoloj, kultivante la malfermecon al la vivo, povas kompreni pli bone la bezonojn de malri\u0109aj landoj, povas eviti la uzon de enormaj rimedoj ekonomiaj kaj intelektaj por satigi egoistajn dezirojn de siaj civitanoj kaj povas promocii, anstata\u016de, virtajn agojn celante produktadon morale sanan kaj solidaran en respekto al la fundamenta rajto de \u0109iu popolo kaj \u0109iu homo al la vivo.
\n29. Alia aspekto de nuna vivo, intime rilata al la disvolvi\u011do, estas la neado al la rajto al la religia libereco<\/i>. Mi ne mencias nur la luktojn kaj kverelojn kiuj ankora\u016d da\u016dras en la mondo por religiaj ka\u016dzoj, malgra\u016d tiuj kelkfoje estas nur \u015dajnigo de alispecaj motivoj, ekzemple malsateco je regeco kaj ri\u0109eco. Vere, nuntempe oni ofte aludas al la sankta nomo de Dio por mortigi, la\u016d la plurfojaj rimarkigo kaj publika abomenigo faritaj de mia anta\u016danto Johano Pa\u016dlo la 2a kaj de mi mem[68]<\/a>. La perfortoj bremsas la a\u016dtentan disvolvi\u011don kaj malpermesas la evoluon de popoloj al plialta bonesteco sociala-ekonomia kaj spirita. Tio ta\u016dgas speciale al la terorismo de fundamentalisma karaktero[69]<\/a>, kiu naskas suferadon, detrui\u011don kaj morton, blokas la dialogon inter nacioj kaj devojigas multajn rimedojn de ties utiligo paca kaj civila. Sed estas sciinde ke, dum la religia fanatikeco malpermesas kelkkuntekste la praktikadon de la rajto al religia libereco, anka\u016d la planita promocio de religia indiferentismo a\u016d de praktika ateismo fare de multaj landoj kontrastas kun la bezonoj de popola disvolvi\u011do, fortirante de ili rimedojn spiritajn kaj humanajn. Dio estas la garantio de vera homa disvolvi\u011do<\/i>, \u0109ar, kreinte \u011din je sia bildo, Li fundamentas egalforme \u011dian transcendentan dignecon kaj nutras \u011dian internan deziron \u00abesti pli\u00bb. La homo ne estas atomo perdita en hazarda universo[70]<\/a>, sed estas Dia krea\u0135o, al kiu Li volis doni senmortan animon kaj al kiu Li deeterne amis. Se la homo estus frukto nur de hazardo a\u016d bezono, se ties deziroj devus redukti\u011di al la limigita horizonto de travivataj situacioj, se \u0109io estus nur historio kaj kulturo kaj la homo ne havus naturon destinita al transcendenti\u011di je supernatura vivo, do oni povus paroli pri aldoni\u011do a\u016d evoluo, sed ne pri disvolvi\u011do. Kiam la \u015ctato promocias, instruas a\u016d e\u0109 altrudas formojn de praktika ateismo, tiam \u011di for\u0109erpas de siaj civitanoj la moralan kaj spiritan forton neforlasinda al la klopodo por la tuta homa disvolvi\u011do, kaj \u011di malpermesas siajn civitanojn anta\u016deniri kun renovita dinamikeco en la propra responso doni respondon humanan pli abundan al la Dia amo[71]<\/a>. Anka\u016d okazas, ke la landoj ekonomie disvolvi\u011dintaj a\u016d tiuj disvolvi\u011dantaj eksportas al la malri\u0109aj landoj, interne de siaj rilatoj kulturaj, komerciaj kaj politikaj, tian redukteman koncepton pri la homo kaj \u0109i ties destino. Tia estas la dama\u011do kiun la \u00absuperdisvolvi\u011do\u00bb[72]<\/a> ka\u016dzas al la a\u016dtenta disvolvi\u011do, kiam al tiu akompanas la \u00abmorala subdisvolvi\u011do\u00bb[73]<\/a>.
\n30. \u0108i-fadene, la temo de tuta homa disvolvi\u011do atingas punkton ankora\u016d pli kompleksa: la rilato inter siaj diversaj eroj postulas, ke ni klopodu interrilatigi la plurajn nivelojn de homa scio<\/i> celante promocion de vera disvolvi\u011do de popoloj. Multfoje oni pensas, ke la disvolvi\u011do a\u016d la koncernaj agoj sociala-ekonomiaj necesas nur esti praktikitaj kiel frukto de komuna agado, neglektante ke tiu komuna agado bezonas esti gvidata, \u0109ar \u00ab\u0109iu sociala agado koncernas al doktrino\u00bb[74]<\/a>. Pro la komplekseco de problemoj, evidentas ke la diversaj fakoj devas kunlabori per ordigita interfakeco. La karitato ne ekskludas la scion, sed \u011din vokas, promocias kaj vigligas el ties interno. La scio neniam estas verko nur de inteligenteco; \u011din oni povas, sendube, redukti al nur kalkuloj kaj spertoj, sed se \u011di volas esti sa\u011deco kapabla gvidi la homon je la lumo de unuaj principoj kaj lastaj celoj, tiam \u011di devas esti \u00abspicita\u00bb per la \u00absalo\u00bb karitato. La agado estas blinda sen la scio, kaj tio \u0109i estas sterila sen la amo. Fakte, \u00abkiu estas vigligita de la vera karitato, tiu estas lerta malkovri la ka\u016dzojn de mizereco, trovi la ilojn por \u011din kontra\u016dbatali kaj venki \u011din firme\u00bb[75]<\/a>. Koncerne al la fenomenoj analizataj, la karitato en vereco postulas, anta\u016d \u0109io, koni kaj kompreni en konscia respekto de specifika kompetenteco de \u0109iu nivelo de la scio. La karitato ne estas posta aldoni\u011do, kvaza\u016d apendico al la jam finita laboro de diversaj fakoj, sed \u011di dialogas kun ili ekde la komenco. La postuloj de la amo ne kontra\u016ddiras tiujn de la racio. La homa scio estas nesufi\u0109a kaj la konkludoj de scienco ne povos sole indiki la vojon al la tuteca homa disvolvi\u011do. \u0108iam bezonatas vojiri plu: tion postulas la karitato en vereco[76]<\/a>. Tamen, \u201cvojiri plu\u201d neniam signifas forlasi la konkludojn de racio, nek kontra\u016ddiri ties rezultojn. Ne okazas la inteligento kaj poste la amo: ekzistas la amo ri\u0109a je inteligento kaj la inteligento plena je amo<\/i>.
\n31. Tio signifas, ke la moralaj konsideroj kaj la scienca esploro devas kune kreski kaj la karitato devas vigligi ilin en kompleta interfaka harm\u00f4nio farita de unueco kaj distingo. La doktrino sociala de la Eklezio, kiu havas \u00abgravan interfakan dimension<\/i>\u00bb[77]<\/a>, povas ludi, \u0109i-perspektive, rolon de eksterordinara efikeco. Tiu permisas al la kredo, la teologio, la metafiziko kaj la sciencoj trovi sian propran lokon en kunteksto de kunlaboro je la servo al la homo; \u0109efe \u0109i-loke la doktrino sociala de la Eklezio agas kun sia sa\u011deca dimensio. Pa\u016dlo la 6a vidis klare, ke inter la ka\u016dzoj de la subdisvolvi\u011do estas manko de sa\u011deco, de pripenso, de cerbumo kapabla realigi gvidecan sintezon[78]<\/a>, kiu postulas \u00abplenan vidpovon de \u0109iuj aspektoj ekonomiaj, socialaj, kulturalaj kaj spiritaj\u00bb[79]<\/a>. La troa fragmentigo de la scio[80]<\/a>, la izoli\u011do de homaj sciencoj rilate al la metafiziko[81]<\/a>, la malfacila\u0135oj en dialogo inter sciencoj kaj teologio dama\u011das ne nur la pluiron de la scio sed anka\u016d la disvolvi\u011don de la popoloj \u0109ar, kiam tio okazas, tiam limi\u011das la kompreno pri la tuta bono de la homo en la diversaj dimensioj el kiuj \u011di konsistas. Estas neforlasinda la \u00ablar\u011di\u011do de nia koncepto pri racio kaj ties utiligo\u00bb[82]<\/a> por sukcesi ekvilibrigi \u0109iujn partojn de la afero disvolvi\u011do kaj de la solvo de sociala-ekonomiaj problemoj.
\n32. La grandaj nova\u0135oj prezentataj de nuntempa popolo-disvolvi\u011do postuals, multfoje, novajn solvojn<\/i>. Tiuj \u0109i devas esti ser\u0109ataj kune, respektante la le\u011dojn proprajn al \u0109iuj realecoj kaj je lumo de tuteca kompreno prihoma kiu spegulu la plurajn aspektojn de la persono, kontemplata de purigita rigardo de la karitato. Tiam malkovri\u011dos unikaj konformecoj kaj konkretaj eblaj solvoj, sen forlaso de \u0109iaj fundamentaj eroj de la homa vivo.
\nLa digneco de persono kaj postuloj de justeco bezonas, \u0109efe nuntempe, ke la ekonomiaj opcioj ne pligrandigu, en maniero troa kaj morale neakceptebla, la malsamecojn je ri\u0109eco[83]<\/a> kaj ke oni da\u016dre klopodu atingi prioritate la celon nome aliro al laboro <\/i>al \u0109iuj, a\u016d \u011dia da\u016drigo. Kompreneble, tio anka\u016d estas bezonata de \u00abekonomia racio\u00bb. La sistema pligrandi\u011do de malsamecoj inter socialaj grupoj interne de unu lando kaj inter popoloj de diversaj landoj, tio estas, la amasa pligrandi\u011do de relativa malri\u0109eco emas ne nur dama\u011di la socialan unuecon \u2014 kaj, per tiu vojo, minacas la demokration \u2014, sed anka\u016d havas negativan forton je la ekonomia sfero pro la progresanta korodo de la \u00absociala kapitalo\u00bb, tio estas, de tiu aro da rilatoj de fido, kredindeco, respekto al reguloj, neforlasendaj en \u0109ia civila kunvivo.
\nKaj anka\u016d la ekonomia scienco diras al ni, ke struktura situacio de malsekureco naskas sintenojn kontra\u016dproduktajn kaj de misuzo de homaj rimedoj, \u0109ar la laboristo emas adapti\u011di pasive al la a\u016dtomatikaj mekanismoj anstata\u016d doni spacon al sai kreemo. Anka\u016d \u0109i-teme estas konformeco inter ekonomia scienco kaj morala konsidero. La homaj kostoj \u0109iam estas anka\u016d ekonomiaj kostoj<\/i>, kaj la misfunkcioj ekonomiaj \u0109iam ka\u016dzas anka\u016d homaj kostoj.
\nOni ankora\u016d devas memori, ke la samniveligo de kulturoj al teknologia dimensio, dum povas favori al obteno de lukroj post mallonge, malfaciligas post longe la reciprokan ri\u0109i\u011don kaj la kunlaborajn dinamikojn. Gravas distingi inter ekonomiaj a\u016d sociologiaj konsideroj je mallonga kaj je longa tempo. La malgrandi\u011do de kapablo kontroli la rajtojn de laboristoj a\u016d la rezigno al mekanismoj de redisdonado de lukroj \u2013 amba\u016d celas fari, ke la lando estu pli forta en la internacia komerca disputado \u2013 malpermesas la firmigon de longda\u016dra disvolvi\u011do. Pro tio, oni devas kalkuli atente la rezultojn kiujn la homoj povas suferi pro la aktualaj inklinoj al ekonomio je mallonga a\u016d e\u0109 mallongega tempo. Tio postulas novan kaj profundan pripenson pri la senco de ekonomio kaj ties celoj<\/i>[84]<\/a>, tiel kiel revizion profundan kaj klarigan pri la modelo de disvolvi\u011do, por ke oni korektu \u011diajn misfunkciojn kaj erarojn. Efektive, tion postulas la ekologia san-stato de la tero; tion petas \u0109efe la krizo kultura kaj morala de la homo, kies simptomoj estas evidentaj \u0109ie.
\n33. Post pli ol kvardek jaroj de publikigo de Populorum progressio<\/a><\/i>, \u011dia baza temo \u2014 \u011duste la progreso \u2014 ankora\u016d restas kiel malfermita problemo<\/i>, kiu fari\u011dis pli intensa kaj premanta pro la okazanta financa-ekonomia krizo. Dum kelkaj partoj de la terglobo, anta\u016de premegitaj de malri\u0109eco, montris noteblajn \u015dan\u011di\u011dojn je ekonomia kresko kaj partopreno en la monda produktado, ekzistas aliaj partoj kiuj ankora\u016d vivas en mizereca situacio komparebla al tiu, kiu ekzistis en la jaroj de Pa\u016dlo la 6a; fakte, en ajn kazo eblas e\u0109 paroli pri intensi\u011do. Estas signife, ke kelkaj kialoj de tiu situacio jam estis identigitaj en la Populorum progressio<\/a><\/i>, ekzemple de la altaj doganaj tarifoj altrudataj de landoj disvolvi\u011dintaj ekonomie, kiuj ankora\u016d malpermesas, ke la varoj el malri\u0109aj landoj atingu la merkaton de ri\u0109aj landoj. Tamen, aliaj kialoj, kiujn la encikliko nur anta\u016dsentis, aperis poste kun pli granda evidenteco; ekzemple, la takso pri la malkoloniiga proceso, tiam okazanta. Pa\u016dlo la 6a celis a\u016dtonomian vojon kiu devus reali\u011di je libereco kaj paco; post kvardek jaroj, ni devas rekoni, kiel malfacila estis tiu vojo, kaj pro novaj manieroj de koloniigo kaj dependeco de malnovaj kaj novaj plej altaj landoj, kaj pro grandaj internaj malresponsoj de landoj kiuj fari\u011dis sendependaj.
\nLa \u0109efa nova\u0135o estis la eksplodo de monda interdependeco<\/i>, jam kutime konata kiel tutmondi\u011do. Pa\u016dlo la 6a parte anta\u016dvidis \u011din, sed la manieroj kaj intenso de \u011dia evoluo estas suprizaj. Naski\u011dinta en la sfero de landoj ekonomie disvolvi\u011dintaj, tiu proceso ka\u016dzis la partoprenon de \u0109iuj ekonomioj pro sia propra karakteristiko. \u011ci estis la \u0109efa motoro por ke tutaj regionoj eliru el la subdisvolvi\u011do kaj estas, je si mem, granda oportuna\u0135o. Tamen, sen gvido de karitato en vereco, tiu monda impulso povas instigi la kreadon de riskoj kun dama\u011doj \u011dis nun malkonataj kaj kun novaj dividoj en la homa familio. Pro tio, la karitato kaj la vereco metas anta\u016d nin responson novan kaj postuleman, sendube tre vastan kaj kompleksan. Oni devas dilati la racion kaj kapabligi \u011din koni kaj gvidi \u0109i tiujn novajn kaj imponajn dinamikojn<\/i>, vigligante ilin je perspektivo de tiu \u00abamo-civilizacio\u00bb, kies semon Dio metis en \u0109iujn popolojn kaj kulturojn.<\/p>\n
\nKiel donaco ricevita de \u0109iuj, la karitato em vereco estas forto kiu formas la komunumon, unuigas la homojn per manieroj kiuj ne alfrontas obstaklojn nek limojn. La homa komunumo povas esti formata de ni mem; tamen, per niaj malgrandaj fortoj, \u011di neniam povos esti komunumo plene frateca nek sufi\u0109e lar\u011da trans ajn limon, tio estas, \u011di ne povas fari\u011di komunumo vere universala: la unueco de homaro, la frateca unui\u011do trans ajn divido, naski\u011das el la alvoko de la vorto de Dio-Amo. Dum ni alfrontas tiun \u0109i decidan aferon, ni devas klarigi, unuflanke, ke la logiko pri la donaco ne ekskludas la justecon nek alglui\u011das al \u011di nur poste kaj el ekstere; kaj, aliaflanke, ke la disvolvi\u011do ekonomia, sociala kaj politika bezonas, se \u011di volas esti ja humana, doni spacon al la senpageca principo<\/i> kiel frateca esprimo.
\n35. La merkato<\/i>, kaze de ekzisto de fido reciproka kaj \u011denerala, estas la ekonomia institucio kiu permesas la renkonti\u011don de homoj, je sia dimensio de ekonomiaj agantoj kiuj uzas la kontrakton kiel regulon de siaj inter-rilatoj kaj inter\u015dan\u011das varojn kaj servojn inter si, por plenumi siajn mankojn kaj dezirojn. La merkato estas submetita al la principoj de la justeco inter\u015dan\u011da<\/i>, kiu reguligas \u011duste la rilatojn inter samaj homoj pri dono kaj ricevo. Sed la sociala doktrino neniam forgesis evidentigi la gravecon kiun la justeco disdoneca<\/i> kaj la justeco sociala<\/i> havas en la merkata ekonomio mem, ne nur pro sia ekzisto en la pli vasta sfero de politika kaj sociala kunteksto, sed anka\u016d pro la reto de inter-rilatoj je kiu ili funkcias. Fakte, lasita al la principo de valor-egaleco de inter\u015dan\u011ditaj varoj, la merkato ne sukcesas \u011deneri la socialan kuni\u011decon kiun \u011di bezonas por funkcii bone. Sen internaj formoj de solidareco kaj reciproka fido, la merkato ne povas plene plenumi sian tutan ekonomian funkcion<\/i>. Kaj, hodia\u016de, \u011duste tia \u0109i fido ekmankis; kaj la perdo de fido estas grava perdo.
\nEn Populorum progressio<\/a><\/i>, Pa\u016dlo la 6a substrekis oportune, ke la ekonomia sistemo mem havus avanta\u011don je la \u011deneraligita praktiko de justeco, \u0109ar la unuaj kiuj ricevis profiton de la disvolvi\u011do de malri\u0109aj landoj estis la ri\u0109aj landoj[90]<\/a>. Ne temis nur pri korekto de malfunkcioj per asistado. La malri\u0109uloj ne devas esti konsideritaj kiel \u00ab\u015dar\u011do\u00bb[91]<\/a> sed kiel rimedo, e\u0109 en vidpunkto nur ekonomia. Oni devas konsideri erara la vidpunkton de tiuj, kiuj pensas, ke la merkata ekonomio strukture bezonas iom da malri\u0109eco kaj subdisvolvi\u011do por plej bone funkcii. Al la merkato interesas promocii la memstaron, sed, por tion fari ververe, \u011di ne povas kalkuli nur je si mem, \u0109ar \u011di ne kapablas per si produkti tion, kio estas trans siaj ebloj; \u011di devas preni moralajn energiojn de aliaj homoj, kiuj kapablas tion \u011deneri.
\n36. La ekonomia aktivado ne povas solvi \u0109iujn socialajn problemojn per la simpla etendo de la merkata logiko<\/i>. Tiu \u0109i devas havi kiel celon la atingon de komuna bono<\/i>, pri kio devas okupi\u011di \u2013 anka\u016d kaj super \u0109io \u2013 la politika komunumo. Pro tio, oni konsciu, ke estas ka\u016dzo de grandaj malekvilibroj la disi\u011do inter ekonomia ago \u2014 al kio koncernus nur produkti ri\u0109econ \u2014 kaj politika ago, kies funkcio estus ser\u0109i la justecon per redisdonado.
\nDe \u0109iam la Eklezio defendas, ke oni ne konsideru la ekonomian agon kontra\u016d-sociala. La merkato ne estas, nek devas fari\u011di, la loko de arogeco de plej fortaj sur la malplej fortaj. La societo ne devas protekti sin kontra\u016d la merkato, kvaza\u016d \u0109i ties disvolvi\u011do kondukus ipso facto<\/i> al la morto de rilatoj a\u016dtentike homaj. Estas vere, ke la merkaton oni povas gvidi negative, ne \u0109ar tio estas \u011dia naturo, sed \u0109ar ia ideologio povas gvidi \u011din en tian direkton. Oni ne devas forgesi, ke la merkato, en pura stato, ne existas; sed \u011di formi\u011das el la kulturaj konfiguroj kiuj specifigas kaj gvidas \u011din. Fakte, la ekonomio kaj la financoj, kiel iloj, povas esti malbone utiligitaj se iliaj regantoj havas nur egoismajn celojn. \u0108i-maniere eblas sukcesi transformi ilojn bonajn je si al dan\u011deraj iloj; sed la homa racio malklerigita estas la produktanto de tiaj konsekvencoj, ne la ilo mem. Pro tio, la ilo ne devas esti nomita kiel ka\u016dzo, sed jes la homo, ties morala konscienco kaj ties respondeco persona kaj sociala.
\nLa doktrino sociala de la Eklezio konsideras, ke eblas sperti rilatojn a\u016dtentike humanajn de amikeco kaj kamaradeco, solidareco kaj reciprokeco, e\u0109 en la sfero de ekonomia aktivado kaj ne nur ekster a\u016d \u00abpost\u00bb \u011di. La ekonomia kampo ne estas etike ne\u016dtrala, nek estas nature malhumana kaj kontra\u016d-sociala. \u011ci apartenas al la aktivado de la homo; kaj, \u011duste estante humana, oni devas etike strukturigi kaj instituciigi \u011din.
\nLa granda defio kiun ni havas anta\u016d ni \u2014 rezultanta de problemoj el disvolvi\u011do en tiu \u0109i tutmondi\u011da epoko, sed postulanta pli multe pro la krizo ekonomia-financa \u2014 estas montri, tiel je penso-nivelo kiel anka\u016d je sinteno-nivelo, ke oni ne nur ne povas forigi a\u016d malgrandigi la tradiciajn principojn de sociala etiko, ekzemple la klareco, la honesteco kaj la respondeco, kiel anka\u016d, ke, en komercaj rilatoj<\/i>, la principo de senpageco<\/i> kaj la logiko de dono kiel esprimo de frateco povas kaj devas trovi lokon en la \u0109iutaga ekonomio<\/i>. Tio estas postulo de la homo nuntempe, sed anka\u016d de la ekonomio mem. Temas pri postulo samtempa de la karitato kaj vereco.
\n37. La doktrino sociala de la Eklezio \u0109iam defendis, ke la justeco koncernas al \u0109iuj etapoj de ekonomia aktivado<\/i>, \u0109ar tiu \u0109i \u0109iam rilatas al la homo kaj ties bezonoj. La akiro de rimedoj, la pruntedonoj, la produktado, la konsumo kaj \u0109iuj aliaj partoj de ekonomia ciklo neeviteble havas moralajn rezultojn. \u0108i-maniere, \u0109iu ekonomia decido havas konsekvencojn moral-aspektajn<\/i>. \u0108io \u0109i estas agnoskita anka\u016d en socialaj sciencoj kaj tendencoj de nuntempa ekonomio. Eble en pasinteco oni povus pensi, unue, pri fidi al ekonomio la produktadon de ri\u0109eco por, poste, fidi al la politiko la taskon disdoni \u011din; nun, \u0109io \u0109i montri\u011das malpli facile \u0109ar, dum la ekonomiaj agadoj fari\u011dis ne plu dependaj de landlimaj sferoj, la a\u016dtoritato de registaroj ankora\u016d estas loka. Pro tio, la kanonojn de justeco oni devas respekti unuavice dum okazas la ekonomia proceso, ne duavice a\u016d pretere. Krome, estas bezonate, ke spacoj malfermi\u011du en la merkato por ekonomiaj aktivadoj realigotaj de homoj, kiuj elektas konfiguri sian propran agadon la\u016d principoj diversaj de profito, sen forlasi produktadon de ekonomia valoro. La multnombraj esprimoj de ekonomio, kiuj devenis de agadoj religiaj kaj laikaj montras, ke tio konkrete eblas.
\nEn tutmondi\u011da epoko, la ekonomio montras la influon de kontra\u016daj modeloj ligitaj al kulturoj tre malsimilaj inter si. La agoj ekonomio-entreprenaj rezultantaj havas, plejmulte, unu punkton komunan rilate al inter\u015dan\u011da justeco. La ekonomia vivo<\/i> havas, sendube, bezonon je kontrakto<\/i>, por reguligi la rilatojn de negoco inter ekvivalentaj valoroj, sed same bezonas le\u011dojn justajn <\/i>kaj manierojn de redistribuo <\/i>gvidataj de politiko, kiuj iru trans verkoj kiuj havas sur si la spiriton de donaco<\/i>. La tutmondi\u011dinta ekonomio \u015dajne favoras al la unua logiko, nome la logiko de kontrakta negoco, sed rekte a\u016d malrekte \u011di donas pruvojn, ke \u011di bezonas anka\u016d du aliajn: la logikon politikan kaj la logikon de donacoj sen inter\u015dan\u011doj.
\n38. Mia anta\u016dulo Johano Pa\u016dlo la 2a substrekis tiun problemon, kiam, en Centesimus Annus<\/a>,<\/i> li rimarkis la bezonon de sistemo kun tri subjektoj: la merkato<\/i>, la \u015ctato<\/i> kaj bur\u011da socio<\/i> [92]<\/a>. Li vidis en la bur\u011da socio la plej propran sferon por ekonomio de senpageco kaj frateco<\/i>, sed sen intenci nei tion en la aliaj du sferoj. Hodia\u016d ni povas diri, ke ekonomia vivo devas esti komprenita kiel plurtavola fenomeno: en \u0109iuj tavoloj la aspekto de frata reciprokeco devas \u0109eesti, kvankam en diversaj gradoj kaj la\u016d manieroj specifaj. En la tutmonda epoko, la ekonomia agado ne povas malkonsideri senpagecon, kiu kreskigas kaj disvastigas la solidarecon kaj la respondecon pri la justeco kaj la \u011denerala bono \u0109e la malsamaj ekonomiaj ludantoj. \u011ci estas konkreta kaj profunda formo de ekonomia demokratio. La solidareco estas unue kaj \u0109efe respondecemo de \u0109iuj pri \u0109iuj [93]<\/a>, kaj, sekve, \u011di ne povas esti simple delegita al la \u015ctato. Dum en la pasinteco eblis pensi, ke justeco devis veni unuavice kaj senpageco poste povis sekvi \u011din kiel komplemento, hodia\u016d bezonatas aserti, ke, sen senpageco, ne eblas e\u0109 realigi la justecon. Tial, ni bezonas merkaton, kiu permesas la liberan operacion, egalrajte, de entreprenoj kiuj celas al malsamaj instituciaj celoj. Apud la privataj entreprenoj orientitaj al profito kaj la diversaj specoj de publika entrepreno, devas ekzisti loko por enradiki\u011do kaj esprimo de komercaj organizoj kiuj havas celojn mutualistajn kaj socialajn. De ilia reciproka renkonti\u011do en la merkato, oni povas atendi specon de hibridigo de entreprenaj kondutoj kaj, tial, atentemecon al la civilizado de la ekonomio<\/i>. Karitato en vereco, en tiu kazo, signifas, ke formo kaj strukturo estu donita al tiuj specoj de ekonomia iniciato kiuj, kvankam sen malaprobi profiton, celas iri pli longen ol la nura logiko de inter\u015dan\u011do de ekvivalentoj kaj de profito kiel celo en \u011di mem.
\n39. Pa\u016dlo la VI-a en Populorum Progressio<\/a><\/i> postulis la kreadon de modelo de merkata ekonomio kapabla inkludi, almena\u016d intence, \u0109iujn popolojn kaj ne nur la plej bonkondi\u0109ajn<\/i>. Li petis, ke ni klopodu promocii pli humanan mondon por \u0109iuj, mondon en kiu \u00ab\u0109iuj povu doni \u0109ion kaj ricevi \u0109ion, sen okazi, ke la progreso de unuj estu obstaklo al la disvolvi\u011do de aliaj\u00bb [94]<\/a>. Li tiel etendis al la tutmonda skalo la samajn komprenojn kaj aspirojn, kiujn enhavas Rerum Novarum<\/a><\/i>, skribita tiam, kiam unuafoje, kiel rezulto da la industria revolucio, oni proponis la ideon \u2014 certe iom anta\u016da al sia tempo \u2014 ke la bur\u011da ordo, por plu ekzisti, anka\u016d bezonis la redistribuan intervenon de la \u015ctato. Hodia\u016d tiu kompreno, krom minacata de procesoj de malfermo de merkatoj kaj socioj, montri\u011das nesufi\u0109a por kontentigi la postulojn de plene humana ekonomio. Kion la sociala doktrino de la Eklezio \u0109iam defendis, surbaze de \u011dia kompreno pri la homo kaj la socio, tio estas hodia\u016d postulita de la dinamikaj aspektoj de tutmondi\u011do.
\nKiam kaj la merkato-logiko kaj la \u015ctato-logiko venas al interkonsento por da\u016dre ekzerci monopolon super siaj respektivaj areoj de influo, jaro post jaro estas perdataj la solidareco en rilatoj inter civitanoj, la partopreno kaj la adhero, la agoj de senpageco, kiuj estas kontrastaj al la agoj de <<doni por havi>> <\/i>(la inter\u015dan\u011do-logiko) kaj de <<doni pro devo>> <\/i>(la logiko de publikaj agoj truditaj de la \u015ctata le\u011do). La venko kontra\u016d la subevoluon postulas ne nur agon por plibonigi inter\u015dan\u011d-bazitajn transakciojn, nek nur agon \u0109e la transiroj de publikaj asistantaj strukturoj, sed \u0109efe sur la kreskanta malfermiteco, en monda kunteksto, al formoj de ekonomia agado markitaj de kvotoj de senpageco kaj komuneco<\/i>. La ekskluziva duopo marketo-kaj-\u015ctato korodas la socialeblecon, dum la ekonomiaj solidarecaj formoj, kiu trovas sian plej bonan hejmon en la civila socio sen restrikti\u011di al \u011di, kreas socialeblecon. La senpageco-merkato ne ekzistas, kaj oni ne povas le\u011digi senpagecajn sintenojn, tamen kaj la merkato kaj la politiko bezonas individuojn kiuj estas malfermitaj al la reciproka dono.
\n40. La internacia ekonomia sceno de hodia\u016d, markita per gravaj devioj kaj fiaskoj, postulas profundajn \u015dan\u011dojn en la maniero koncepti la entreprenon<\/i>. Malnovaj modeloj de entreprena vivo malaperas, sed esperigaj novaj formi\u011das \u0109e la horizonto. Sendube, unu el la plej grandaj riskoj por komercoj estas ke ili preska\u016d estas ekskluzive respondecaj al iliaj investantoj, tiel limigante ilian socian valoron. Pro ilia kresko en skalo kaj pro la bezono de pli kaj pli da kapitaloj, pli kaj pli malmulti\u011das la komercentreprenoj kiuj estas en la manoj de stabila direktoro kiu sentas sin respondeca je longa perspektivo, ne nur je mallonga perspektivo, pri la vivo kaj la rezultoj de sia entrepreno, same kiel malmulti\u011das la komercaj entreprenoj kiuj dependas de ununura teritorio. Krome, la tielnomita subkontraktado de produktado povas malfortigi la respondecemon de la direktoro al la koncernatoj – nome la laboristoj, la liverantoj, la konsumantoj, la natura medio kaj la \u0109irka\u016da socio – favore al la akciuloj, kiuj ne estas ligitaj al specifa geografia areo kaj tial \u011duas specialan movi\u011deblon. La internacia kapitalmerkato ofertas nuntempe grandan agadliberecon. Anka\u016d plii\u011das la konscio pri la bezono de pli granda \u00absocia respondeco\u00bb de la entrepreno. Malgra\u016d ne \u0109iuj etikaj konsideroj kiuj nuntempe gvidas debaton pri la socia respondeco de la kompanioj estas akcepteblaj la\u016d la perspektivo de la socia doktrino de la Eklezio, ekzistas tamen elkreskanta konvinki\u011do, ke la administrado de la entrepreno ne povas konsideri nur la interesojn de \u011diaj posedantoj, sed devas anka\u016d havi respondecon je \u0109iuj aliaj koncernatoj kiuj kontribuas al la vivo de la entrepreno<\/i>: la laboristoj, la klientoj, la liverantoj de diversaj elementoj de produktado, la referenca komunumo. En lastaj jaroj, kreskis nova kosmopolita klaso de mana\u011deroj<\/i>, kiuj ofte respondecas nur al la indikoj de la entreprena akciularo, kiu \u011denerale konsistas el anonimaj financoj kiu fakte <\/i>determinas \u011dian kompenson. Kontraste, tamen, hodia\u016de multaj klarvidaj mana\u011deroj i\u011das \u0109iufoje pli konsciaj pri la profundaj ligoj inter ilia entrepreno kaj la teritorio a\u016d teritorioj en kiuj \u011di funkcias. Pa\u016dlo la VI-a invitis homojn serioze atenti al la difekto, kiun la translokigo de kapitalo eksterlanden nur por persona avanta\u011do povas ka\u016dzi al ilia hejmlando